Zie het overzicht


Een cursus economie op Frontaal Naakt

Thomas Colignatus
24 juli 2013
thomascool.eu

De economische kennis onder de bevolking is maar magertjes. Een ruwe berekening toont dat wellicht 29% van de bevolking begrip op havo-niveau kan hebben, zie de bijlage hieronder. Te vrezen is dat in werkelijkheid maar 5% zulk begrip heeft. Helaas is er nu de grote economische crisis waardoor de mensheid op de pijnbank van een serieus examen economie wordt gelegd. Wie koos voor de profielen Natuur & Techniek of Natuur & Gezondheid omdat hij of zij dacht dat Economie & Maatschappij voor doetjes of suffe accountants was, zit nu avond aan avond gedwongen naar tv of computerscherm te kijken, in angst of de euro het houdt, of het bedrijf failliet gaat, of de hypotheek verder onder water komt, waar de zes miljard aan bezuinigen zullen neerdalen, of opa en oma nog wel de goede zorg krijgen, en of er straks eigenlijk nog wel een natuur is om gezond in te zijn. De tv toont echter vooral politici die elkaar in de haren zitten over het economisch beleid. Dat is weinig educatief.

Laten we deze crisis dan ook aangrijpen voor een cursus economie. Maar zijn het onderling wel eens ?

Economen in verwarring

BNR interviewde 22 voorenstaande economen die het kabinet Rutte-Asscher een dikke onvoldoende gaven. Helaas waren de dames en heren het onderling niet eens. Een Amerikaans radiostation hield ook enquetes en Paola Sapienza en Luigi Zingales vergeleken de uitkomsten van economische experts met de visies van de gemiddelde Amerikaan. Er zijn opmerkelijke verschillen. Met name tussen de economen onderling. Is economie wel een wetenschap ? 

Hier volgt mijn uitleg dat econometrie toch echt wetenschap is en wat de verdedigbare analyse en oplossing voor de economische crisis zou kunnen zijn, met in acht nemen van gangbare politieke visies.

Een lezer verzuchtte ooit: "Ik hoop op een artikel van je waarin het probleem en de oplossing helder beschreven staat, zonder dat de lezer de opdracht gaat eerst twee, drie andere stukken of zelfs een heel boek te lezen, voordat het überhaupt duidelijk wordt waar het over gaat". Wellicht schuilt hierin ook lichte kritiek op eerdere columns van me. Toch vrees ik dat zo'n artikel onmogelijk is. 

Wanneer de natuurkundigen een Higgs-deeltje zeggen te vinden, dan vervalt de wetenschapsjournalist meestal tot prietpraat en vertelt een sprookje dat alleen in grove lijnen lijkt op wat natuurkundigen eigenlijk bedoelen. En natuurkunde is zoals bekend nog een gemakkelijke wetenschap. De meeste mensen begrijpen wel wat zwaartekracht is, en degenen die dat niet begrijpen zijn allang van de aardbodem verdwenen. 

Daarentegen zijn er veel mensen die denken dat ze weten wat geld is, ook mensen zoals Mark Rutte en Diederik Samsom. Deze overtuiging is in 99,9% van de gevallen op misverstanden gebaseerd, ook bij Mark Rutte en Diederik Samsom. 

Zelfs wanneer Mark Rutte iedere week luncht met de president van De Nederlandsche Bank of wanneer hij elk moment de minister van Financiën kan bellen, leeft de niet-econoom in een bubbel van primitieve waanvoorstellingen, toverspreuken, voodoo-economie, irrationele euro-verdragen, bizarre coalitie-afspraken. Hij is omringd door belangengroeperingen die zichzelf in de voet te schieten en contraproductieve sociale akkoorden afsluiten, maffe teksten van journalisten economie, verdwaalde professoren zoals fiscalist Willem Vermeend of aardrijkskundige Ewald Engelen die zich als econoom gedragen zodat menigeen denkt dat zij het zijn, een Ronald Plasterk die plotseling "financieel woordvoerder" wordt, en meer van dat soort onzin. 

Een natuurkundige heeft het heel wat gemakkelijker dan een econometrist die ook nog de spoken bij zijn lezers moet wegjagen. Dus helaas: econometrie is een serieuze wetenschap en een lezer die op de zaak wil studeren verdient verwijzingen voor nadere verdieping.

Opbouw van de cursus

Ik gebruik een truuc waar de lezer hopelijk vrede mee heeft. Ik verwijs hieronder naar eerdere columns op FrontaalNaakt. Wie FN gevolgd heeft zal e.e.a. herkennen (in ieder geval de plaatjes). Wie iets vroeger niet begreep, kan door de huidige crisis een licht opgaan. Wie het nog steeds niet begrijpt, kan de links volgen die in die vroegere columns stonden. Wel is mijn website verplaatst van dataweb.nl naar thomascool.eu. De truuc om gewoon te verwijzen is niet alleen een technisch efficiente oplossing. Ik breng een saluut aan Douglas Engelbart, die op 2 juli overleed, die de computermuis ontwikkelde en die een stuwende kracht was achter de ontwikkeling van hypertext, de methode waarmee via klikken andere documenten kunnen worden geopend. Waar Engelbart geen rekening mee hield is het verplaatsen van websites maar dit zij hem vergeven. 

Sommige lezers zullen wijzen op enkele inconsistenties tussen diverse columns. Enkele daarvan heb ik elders al besproken. In de economische analyse sinds 1990 ben ik echter consistent. Het gaat hieronder ook om teksten voor een groter publiek, zie elders voor de professionele onderbouwing sinds 1990 of speciaal over de crisisjaren 2007+.

Oorzaken

Oorzaak 1: Het loonmatigingsbeleid van Duitsland en Nederland. Werkloosheid en armoede (19 maart 2007). Zie Loonmatiging (16 februari 2012) en Is economie, domkop (24 januari 2011) en CPB-model deugt niet (21 mei 2010). Weekers’ probleem begon al met Zalm en Vermeend (16 mei 2013). Wil de echte Gerrit Zalm opstaan? (16 maart 2010). 

Oorzaak 2: Witteboordencriminaliteit bij banken, en een Europa dat dit niet vervolgt. (22 oktober 2011). Mijn eigen Mea Culpa (19 maart 2009). Ik ben gewoon een nette wetenschapper (19 maart 2005).

Oorzaak 3: De euro heeft een architectuur zodat het muntstelsel uitwerkt als een gouden standaard, waardoor de economie verder in de problemen komt. De oplossing heeft verschillende elementen. De column Op naar een wetenschappelijk verantwoorde euro 2.0 (30 mei 2013). In het verlengde hiervan: Europa offert zijn jeugd aan dit verkeerde geldstelsel, zie Het altaar van de Mammon (24 juni 2013)

Dwaalwegen en verleidingen

Dwaling 1: Brussel met meerderheidsbeslissingen. (12 december 2011). Merkel die de crisis in stand houdt om een Federaal Europa af te dwingen (31 oktober 2011). Mark Rutte snapt het niet, als schoothondje van Angela Merkel (17 oktober 2011). Nee tegen de Europese Grondwet (21 mei 2005)

Dwaling 2: Migranten proberen te integreren zonder de werkloosheid aan te pakken. Een reactie op Heleen Mees over Migrantenbanen (29 januari 2008). Censuur in de kaartenkamer (28 januari 2006). Schamen (1 augustus 2011).

Dwaling 3: Journalisten berichten niet over die oorzaken. Mede n.a.v. het PVV-rapport over de euro. (22 maart 2012)

Dwaling 4: Verkokering in de Nederlandse politiek. PvdA schept geen banen maar armoede (2 maart 2010). De SP pleegt misleiding: Hoe dan, Jan ? (18 februari 2005). D66 is een ramp: Bij de dood van HAFMO (13 maart 2010). Dom als D66 zich niet opheft (12 december 2006). Meer partijen: Vragen (9 maart 2012). Sollicitatie (3 maart 2007).

Dwaling 5: Ietwat meer aandacht voor de PvdA, de partij waarvan ik lid was in 1974-1991 maar die in 1990 geen aandacht had voor mijn analyse over de werkloosheid. IJdeltuiterij van Ronald Plasterk, "financieel woordvoerder" op een belangrijk moment van de crisis in Nederland, waar we nu de gevolgen van dragen. Plasterk (14 augustus 2011), Paljas (26 oktober 2011), Nobelprijs (13 maart 2012) en Clockwork Orange (2 november 2011) en Roze Bril (10 april 2010) en Vernis (26 januari 2012).

Dwaling 6: (Nog) Geen column op FN: Het gelijk van Sylvia Millecam over voodoo-economie.

Oplossing

Aspect van de oplossing 1: Investeren ! Zie Pinksteren (12 juni 2011). Apo tien Ellada (2 juli 2011). Zie ook Joop.nl: Er dreigt een gigantische crisis.

Aspect van de oplossing 2: Prinsjesdag, met een Economisch Plan voor Europa, 20 september 2011. (De monetaire aanpak wordt hier al genoemd, en boven als oorzaak nader uitgewerkt.)

Aspect van de oplossing 3: Boycot Nederland (25 februari 2009). Ontsla alle hoogleraren economie (7 mei 2005). En natuurlijk de petitie aan de Tweede Kamer.

Aspect van de oplossing 4: Geen column op FN maar wel een kritische bespreking van het rapport Wijffels van 28 juni jl. over de structuur van het Nederlandse bankwezen, met mijn voorstel tot oprichting van een "bad bank" t.a.v. hypotheken die onder water staan of komen. (Aardig is een gelijke conclusie van Degenkamp.)

Ter besluit

Nu de zomerzon volop schijnt laat zich vermoeden dat weinigen zich op deze cursus zullen storten. Maar dat gebeurde ook niet toen het sneeuwde of regende. Een boycot van Nederland is nog steeds een heel goed advies om het land te helpen te focussen. 

Thomas Colignatus is econometrist (Groningen 1982) en leraar wiskunde (Leiden 2008). Zijn verzamelde columns staan in het boek Festival van Ongehoorde Ideeën. Zijn drie publieksboekjes economie staan in de grote bundel op A4 formaat Democratie & Staathuishoudkunde.

Bijlage

Onderwijsstatistiek is een mijnenveld. CITO leert ons dat jaarlijks circa 160.000 leerlingen in groep 8 worden getoetst. CITO geeft ook dat in 2013 het eindexamen economie 36.435 havisten en 20.704 vwo-ers telt. Wanneer deze cohorten zich duurzaam zo gedragen dan kunnen we de getallen op elkaar delen. Met 20% onvoldoendes kunnen we concluderen dat ongeveer 29% van de bevolking minstens een havo-begrip van economie zou hebben. Economie werd echter pas vanaf 1968 als serieus schoolvak ingevoerd, dus mensen boven 57 jaar tellen niet mee. Ouderen dan 57 jaar die econometrie hebben gestudeerd, zoals ik, tellen echter wel weer mee. Het blijft een gevaarlijke aanname dat wie ooit eindexamen economie heeft gedaan er later nog veel van weet. Sommigen zijn de stof al kwijt op het moment dat ze feest vieren dat ze geslaagd zijn. Dit geldt zelfs voor sommige afgestudeerden.