Loonmatiging

Thomas Colignatus
3 februari 2012 

Delfts hoogleraar Alfred Kleinknecht zegt al enkele decennia dat het Nederlandse loonmatigingsbeleid negatief uitpakt op de innovatie in het land. Vakbonden zouden moeten knokken voor hogere lonen, de bedrijven zouden gestimuleerd worden tot innovatie, en we zouden er allemaal op vooruit gaan, met meer cash en betere producten. Het Centraal Planbureau (CPB) kan het niet geloven en adviseert de regering sinds 1977 dat een loonmatigingsbeleid beter is. Het CPB is geen gesloten front, er waren medewerkers X (zaliger) en Y en nog een ander niet nader te noemen persoon Z (je moet onderzoeksjournalisten altijd iets laten ontdekken) die een andere analyse maakten over het loonmatigingsbeleid; maar die werken niet meer bij het CPB dus het is weer een gesloten front. 

Bij de invoering van de euro en in de huidige crisis heeft Kleinknecht een extra argument. Duitsland is het Nederlandse beleid gaan kopiëren en samen concurreren zij de Zuid-Europese landen de tent uit. Onze handelsoverschotten zijn hun tekorten. Onze winsten worden hun leningen, die ze misschien niet meer kunnen terugbetalen want ze hebben tenslotte handelstekorten. Eerder waren onze opbrengsten al verloren gegaan in Argentinië, Azië-crisis, de dotcom-crisis, de subprime mortgage crisis, enzovoorts, want verhoopte hoge rendementen kunnen zelden waar zijn. Waar eerst goud blonk, blijkt een kat in de zak te zijn, en de banken vinden dat niet erg want die strijken hun provisie op. 

Op Sargasso mocht Kleinknecht het recentelijk herhalen. Vorig jaar januari beschreef ik het probleem van de handelsoverschotten ook al op Frontaal (blote rijder of rijdster op steigerend bloot paard) Naakt, zie hier

Dat Europa in ernstige crisis verkeert is zelfs tot het Centraal Planbureau doorgedrongen. In het boek "Europa in crisis" houdt men vast aan het loonmatigingsbeleid. Wel achten de CPB-ers het nuttig dat landen enige soeveriniteit aan Europa overdragen. Om de crisis te bestrijden kan Europa bijv. belasting heffen in Nederland om het leed in Zuid Europa te verzachten. We hebben dan het CPB-voordeel van lagere lonen plus meer belasting. Of Europa kan het loonmatigingsbeleid van Duitsland en Nederland verbieden, maar dan is de afschaffing gelukkig niet de verantwoordelijkheid van het CPB. We kunnen niet denken maar zijn verslaafden.

Je ziet eenzelfde spagaat bij PvdA en SP, het vasthouden aan vroeger gemaakte fouten in de hoop dat in ieder geval het gezicht is gered. De PvdA noemt zich niet socialistisch maar is lid van de Party of European Socialists (PES). De SP noemt zich socialistisch maar is nationaal-socialistisch en geen lid van de PES. De SP is onverbloemd egoïstisch. De PvdA is ook egoïstisch maar met verhullende hypocrisie. De SP wil geen overdracht van bevoegdheden aan Brussel en is keihard naar de arbeidersgezinnen in Zuid Europa die zullen boeten voor het falen van anderen. Ieder land moet zijn eigen tomaten gooien. De PvdA is ook keihard naar de arbeidersgezinnen in Zuid Europa maar wil bevoegdheden aan Brussel afstaan. Wanneer de bevoegdheden zijn overgedragen is het okay wanneer Brussel de arbeidersgezinnen ook in Nederland flink laat boeten voor de PvdA. 

Met deze crisis is het falen van neoliberale economen in de PvdA als Sweder van Wijnbergen, Rick van der Ploeg en Bas Jacobs overduidelijk. Nu de bal voor open doel ligt heeft de PvdA een draaitol als financiëel woordvoerder en een houten pop als inspirerend leider. Hun doel is de wereld laten zien dat hun incompetentie nog ongekende mogelijkheden heeft. Sommige kiezers denken dat de goedlachse Emile Roemer uitkomst biedt. Zij zien dan de kadaverdiscipline van Jan Marijnissen niet, die achter de schermen nog aan de touwtjes trekt. De SP heeft Ewout Irrgang als topeconoom, wiens ouders het socialistisch paradijs in Oost Duitsland zijn ontvlucht, en hij kan niet wachten om hier een socialistisch paradijs te vestigen. Zie ook het boekje "Hoe dan, Jan".

Professor Kleinknecht toont moed. In deze uitzending van RTLZ schoffeert Sweder van Wijnbergen hem meermalen, zie ook de lichaamshouding, en aan het eind van de uitzending weet Roland Koopman niet hoe hij moet kijken. Inhoudelijk heeft Kleinknecht een punt. Vaak wordt hij verzwegen maar wanneer hij zichtbaar naast je zit kan dat moeilijker, maar dan kun je altijd nog zijn woorden verdraaien.

Professor Kleinknecht heeft een punt maar toont ook een beperking. Hij beperkt zich tot het onderwerp van innovatie dat zijn vakgebied is. Hierdoor onttrekt hij zich aan discussie met mij, oud-CPB-er, over de integrale analyse. Hier plaats ik drie kruisende analyses naast elkaar. De feiten bepalen welke de juiste is, en zo maakt de economische wetenschap vooruitgang. Kleinknecht onttrekt zich hieraan. Hij heeft geen tekst geschreven waarin hij hierop antwoord geeft. Op deze manier is er geen echte vooruitgang in de economische wetenschap. Innovatie in de economische analyse is natuurlijk niet direct de innovatie die Kleinknecht bestudeert, maar toch ... Een vooruitgang die bestaat maar niet erkend wordt en doodgezwegen wordt bestaat niet echt. 

Ik heb ook een "Economisch Plan voor Europa" gepresenteerd, waarin een natuurlijke plaats wordt gegeven aan de kwesties van loonmatiging en handelsoverschotten, overheidsschulden, en al dan niet overdracht van soevereiniteit. Wanneer ieder land de Trias Politica uitbreidt tot een Tessera Politica met een Economisch Hof is overdracht van macht aan Brussel niet nodig. Ook hierop heeft Kleinknecht geen reactie geformuleerd. Op Sargasso verwijst hij alleen naar een boekje uit 1998 waarin mijn analyse ook al genegeerd wordt. De moed van Kleinknecht is als de moed van een onderdrukte religieuze minderheid om zondag toch naar een andere kerk te gaan: het blijft een kerkgang en geen opengooien van alle luiken.

Kortom, de lezers van Sargosso krijgen maar halve informatie en worden ook een beetje het bos ingestuurd. Een andere pijnlijke consequentie is deze. Kleinknecht is van oorsprong Duits. Had hij mij de gelegenheid gegeven met hem de analyse door te spreken met kans dat hij accoord was gegaan, dan had hij de analyse ook in het Duits kunnen samenvatten, en had hij een aansluiting kunnen geven voor het debat zoals dat momenteel in Duitsland plaatsvindt. Ik lees af en toe bijvoorbeeld "Lost in Europe" van Eric Bonse en Duits lezen lukt redelijk maar schrijven moet ik niet proberen. Gesloten geesten blokkeren niet alleen contact met henzelf maar snijden ook de doorverbinding door. Koperdiefstal van spoorwegkabels geeft niet alleen het verlies van koper maar legt ook het treinverkeer plat. 

Thomas Colignatus houdt niet van ijs en sneeuw en koude schouders. Hij is econometrist en oud-medewerker van het Centraal Planbureau (1982-1991) en schreef Trias Politica & Centraal Planbureau (1994). Hier is een update t.a.v. de relatie van de huidige crisis tot de val van de Berlijnse Muur in 1989. Voor wie zich machteloos voelt is er een petitie aan de Tweede Kamer.