Science Palooza en Tim van Opijnen zijn onfatsoenlijk en niet te vertrouwen

Thomas Colignatus
14 juli 2011

Er bestaat het weblog "Science Palooza" van Tim van Opijnen, evolutionair systeem bioloog, met de claim van "scherp en verantwoord wetenschapsnieuws". De website nodigt gastauteurs uit: "Dus klim in je toetsenbord, typ iets leuks, interessants of cools of geef je mening (maar het liefste alle vier tegelijk) dat met een of andere wetenschappelijke ontdekking te maken heeft en mail het naar gastbijdrage@sciencepalooza.nl." Mijn boek "Elegance with Substance" (2009) zit vol met vondsten op het terrein van het onderwijs van wiskunde. Ik maakte Tim attent op deze wat langere bespreking en vroeg of het onderwerp iets voor hem was. Ik zag ook dat aan Science Palooza Charlotte Vlek meedoet die een dag per week werkt aan de Publiciteit voor het Platform Wiskunde Nederland. Ik waarschuwde Tim: "Ik ben critisch over het Platform Wiskunde Nederland, waar blijkbaar jullie sympathieke Charlotte Vlek ook werkt. Wanneer jullie oordelen over de bijdrage dan wellicht voor haar alleen een adviserende rol ?" Tim antwoordde: "Natuurlijk willen we je stuk in overweging nemen. Ik heb er naar gekeken maar er zijn een paar dingen waar je iets aan moet doen voordat ik het door een aantal auteurs van sciencepalooza laat lezen:
1. Het is te lang. Schroef je stuk terug tot zo'n, 700-750 woorden.
2. Voeg kopjes toe om de verschillende blokken in je stuk duidelijk te maken.
3. Probeer tot de kern van het probleem te komen. Het stuk is nu te gefragmenteerd, je springt te veel van hot naar haar. Probeer de argumenten die over hetzelfde onderwerp gaan te groeperen."

Nu vind ik niet dat deze langere bespreking gefragmenteerd is en dat ik van hot naar her spring, maar voor een redacteur ben ik bereid om in diens gedachten mee te gaan. Het werd onderstaand stuk. Lees het eerst maar. Daarna bespreken we Tim’s redenen om het af te wijzen, en komen we tot de conclusie dat Science Palooza en Tim niet te vertrouwen zijn.


Wiskunde onderwijs vraagt parlementair onderzoek

Thomas Colignatus
13 juli 2011

Er is iets ernstig mis met het onderwijs in wiskunde. De woekerpolissen van de DSB-Bank hadden weinig kans gehad wanneer meer mensen beter onderwijs in wiskunde hadden gehad. De schone beloften van politici krijgen minder kans wanneer mensen beter hun knopen kunnen tellen. Wiskunde kan leuk zijn, bevrijdend werken, en het kan je helpen bij het begrijpen van complexe zaken. In plaats hiervan zien we de dood in de pot. Het onderwijs in wiskunde is een bedrijfstak geworden die er niet in slaagt het leuke, bevrijdende en nuttige tot uiting te brengen. Is het probleem alleen dat kinderen gewoon naar school moeten en dat school = saai ? Nee, zo eenvoudig ligt het niet. Aan "naar school gaan" kunnen we weinig doen, maar we kunnen wel veel doen aan wat er op school gebeurt. In de meer dan vijf jaar dat ik onderwijs in wiskunde gaf in hoger en voortgezet onderwijs heb ik alleen maar prettige en gemotiveerde wiskunde-collegae ontmoet die bekwaam omgingen met het gevraagde programma. Het probleem ligt derhalve anders. Er ligt een structureel probleem dat het beste door het parlement kan worden onderzocht en met gepaste maatregelen aangepakt.

Onderwijs vraagt een empirische instelling die wiskundigen ontberen

In voorjaar 2009 verscheen mijn boek Elegance with Substance (EWS) met een evaluatie van het onderwijs in wiskunde. Het kernpunt is dit: wiskundigen worden opgeleid tot abstracte theorie maar wanneer zij als leraren voor de klas komen te staan worden zij plots met een werkelijkheid van reëel bestaande leerlingen geconfronteerd. Voor onderwijs is een empirische instelling nodig welke wiskundigen gangbaar ontberen. De wiskundigen proberen dit op te lossen door zich vast te houden aan traditie. Het gevolg is dat de leerstof vol zit met historisch gegroeide ongerijmdheden waardoor leerlingen gekweld worden en hen het plezier en succes wordt onthouden dat bij goede wiskunde mogelijk is. Ook Freudenthal met zijn "realistische wiskunde" bood een verkeerd antwoord op dit fundamentele probleem. Hij was een abstract denkende wiskundige die dacht dat hij empirisch bezig was.

In mijn boek is een waslijst van voorbeelden gegeven. Laat ik daaruit een eenvoudig voorbeeld kiezen. Een gebroken getal als twee-en-een-half wordt voorgesteld als 2 + ½ = 2½. Merk op dat in de uitspraak al de term "en" voorkomt, van de optelling. Daarnaast is de vermenigvuldiging met bijvoorbeeld 2A voor "twee maal A". Of bijvoorbeeld 2?2 voor "twee maal wortel twee". Voor vermenigvuldigen mag je ook een tussenliggende spatie schrijven, zoals "2 A". Wanneer we vaste posities gebruiken dan valt het nog wel te begrijpen en te leren. De regel is: wanneer twee uitdrukkingen naast elkaar staan is het standaard vermenigvuldigen, met als uitzondering de gebroken getallen zoals 2½ waar het een optelling is. Echter, bij handgeschreven teksten zoals bij huiswerk of repetities kan het voorkomen dat een leerling wat ruimte tussen de symbolen laat, zodat er 2 ½ komt te staan. Wanneer de leerling even niet oplet, bijvoorbeeld omdat hij met een andere stap bezig is en daarna weer op de 2 ½ terugkomt, dan kan hij concluderen 2 ½ = 2 × ½ = 1. De notatie van gebroken getallen is verzoeken om dergelijke fouten. De notatie noodzaakt heel veel oefenen, zowel om de uitzondering te leren als om het goed te schrijven, zonder dat dit oefenen tot begrip bijdraagt. Onderwijstijd wordt verspild alleen omdat er in de traditie ooit zo’n notatie is ontstaan. Wanneer wiskundigen oog zouden hebben voor de empirie van wat er in de klas gebeurt dan hadden ze allang een systematische notatie gekozen waarvoor al die poespas niet nodig is. Mijn suggestie voor een oplossing is om bij "twee-en-een-half" de "en" gewoon te blijven schrijven, zodat je 2 + ½ als eindstation krijgt. Een som is ½ + ¾ = 1 + ¼. Op deze wijze geschreven blijft de wiskunde volstrekt helder, en het is verlost van het risico van die genoemde fout en de noodzaak van het leren van zo’n uitzondering. Hiermee is ook verhelderd dat het schrijven van 2 + ½ = 2½ alleen maar een som lijkt en geen echte som is.

Wiskundigen en Centraal Planbureau negeren het echte probleem

In een nieuw opgezet Platform Wiskunde Nederland (PWN) proberen de Nederlandse wiskundigen nu meer aandacht te vragen voor wiskunde, onder meer met publiciteit, PR en reclame. Men heeft bijna de hele bevolking voor 12 jaar lang als "captive audience" gehad, en wanneer je er dan in slaagt om zo'n leuk onderwerp zo te verknallen, en dan je toevlucht zoekt tot "publiciteit", dan snap je niet waar je mee bezig bent, en zou iedereen moeten inzien dat er wat aan de hand is.

In juni 2011 is er een rapport van het Centraal Planbureau (CPB) dat een dreigende achteruitgang in het onderwijs constateert, met name bij wiskunde. Op de langere termijn kan de dreigende neergang wel "enkele procenten" van het nationaal inkomen kosten, oftewel 6-12 miljard per jaar. Het CPB doet het advies van (1) een grotere kwaliteit van docenten, (2) meer uren wiskunde, en (3) betere controle op de uitvoering. Dit sluit aan bij de gedachten binnen het Platform Wiskunde.

Zowel PWN als CPB negeren echter "Elegance with Substance".

Laat het parlement ingrijpen

We hebben nu dus zowel wiskundigen die hun kop in het zand steken en als een CPB dat adviseert dat we meer van zulke wiskundigen krijgen en dat er op school meer uren voor worden vrijgemaakt. De situatie is belachelijk en gevaarlijk. Laat het parlement ingrijpen.

Thomas Colignatus (1954) is econometrist en leraar wiskunde. Zie de langere bespreking.


Op dit stuk reageert Tim van Opijnen:

Beste Thomas, Ik heb het gelezen en zoals gewoonlijk heb ik het door 3 andere auteurs van sciencepalooza laten lezen. Ik heb van de auteurs advies gekregen en dat neem ik uiteindelijk mee in mijn beslissing.
Het advies van de auteurs is geheel in lijn met mijn eigen beoordeling.
Er is te weinig structuur terug te vinden in het stuk. Het leest daardoor niet prettig en het is moeilijk om de rode draad te vinden. Het wordt daardoor ook niet duidelijk wat nu precies het probleem is en wat daar aangedaan zou moeten worden. Je geeft verder een erg lang voorbeeld waarvan ons allen kort gezegd de importantie ontgaat.
Bovendien is er geen tot weinig wetenschappelijke onderbouwing in je stuk te vinden en dat is nu juist waar bij sciencepalooza de nadruk op ligt.
Ik moet je dus teleurstellen met het bericht dat we het niet gaan plaatsen.
Ik begrijp dat je graag iets wilt veranderen aan de manier waarop wiskunde in Nederland wordt onderwezen, dat is een nobele zaak, en ik wens je daar verder veel succes mee.


Mijn reactie hierop is:

Beste Tim, Ik sta met mijn oren te klapperen. Mijn vermoeden is dat jij en je 3 andere auteurs dan de wiskundige vooropleiding op school e.d. overleefd hebben en het probleem gewoon niet zien. Voor mij is het dan schrikken dat jullie ogen niet open gaan zelfs wanneer het netjes wordt uitgelegd.

Nogmaals: ik ben wetenschapper, ik sta achter het stukje, en zal je argumenten hieronder langslopen om te laten zien waarom zij geen stand houden. Ik vermoed dat ik je niet onmiddellijk zal overtuigen maar het zou voor je belangrijk kunnen zijn om e.e.a. toch nog te toetsen:

**** you wrote:
Er is te weinig structuur terug te vinden in het stuk. Het leest daardoor niet prettig en het is moeilijk om de rode draad te vinden.

Structuur:
Inleiding met probleemstelling: Er is iets ernstigs mis met het onderwijs in wiskunde, en het is structureel.
Analyse: Onderwijs vraagt een empirische instelling die wiskundigen ontberen.
Voorbeeld
Conclusie: De zaak zit muurvast: Laat het parlement ingrijpen.

**** you wrote:
Het wordt daardoor ook niet duidelijk wat nu precies het probleem is en wat daar aangedaan zou moeten worden.

Het probleem: Onderwijs vraagt een empirische instelling die wiskundigen ontberen.

**** you wrote:
Je geeft verder een erg lang voorbeeld waarvan ons allen kort gezegd de importantie ontgaat.

Het belang van het voorbeeld is dat het zo eenvoudig is dat iedereen het kan begrijpen.

**** you wrote:
Bovendien is er geen tot weinig wetenschappelijke onderbouwing in je stuk te vinden en dat is nu juist waar bij sciencepalooza de nadruk op ligt.

(1) Mijn boek "Elegance with Substance" is wetenschappelijk onderbouwd. (2) De wiskundigen bij het Freudenthal instituut claimen zo'n onderbouwing - ook al zien ze het als "work in progress", (3) Het CPB claimt een wetenschappelijke instelling te zijn, en zo'n status voor zijn onderzoek ook over wiskunde. (4) Ik roep op tot onderzoek van de kwestie: en dan zal blijken welke analyse stand houdt.

Kortom: je argumenten zijn weerlegd. Als je zegt "het leest niet prettig": zou dat dan kunnen komen doordat je je verzet tegen de redenering, eventueel vanaf de openingszin ?

Een mogelijke oplossingsmethode is dat jullie met zijn vieren "Elegance with Substance" gaan lezen, eventueel het supporting "Conquest of the Plane". Eventueel een recensie plaatsen. En dat we daarna verder zien.

Het zou in ieder geval onjuist zijn om kritiek op de misstand in het onderwijs in wiskunde niet aan de orde te laten komen.


Beste Thomas,

Ik heb proberen aan te geven dat je stuk eerlijk is beoordeeld door 4 auteurs die allen onafhankelijk van elkaar tot dezelfde conclusie zijn gekomen. Voor mij bestaat er dan ook geen twijfel over de genomen beslissing. Dat jij het daar niet mee eens bent kan ik me een klein beetje voorstellen, een afwijzing is nooit leuk, maar als je over de eerste teleurstelling heen was gekomen dan had het beter geweest om bij jezelf te rade te gaan ipv de schuld bij ons te leggen.

Dat je twijfelt aan onze wiskunde vooropleiding is wel een beetje naïef. Misschien is het een oplossing dat je je eigen blog begint en daar je stuk publiceert, wie weet volgt er een leuke discussie en kan je vanaf daar verder bouwen aan je queeste om het wiskunde onderwijs in Nederland te hervormen.

Ik wens je wederom veel succes.


Beste Tim,

*** you wrote:
Ik heb proberen aan te geven dat je stuk eerlijk is beoordeeld door 4 auteurs die allen onafhankelijk van elkaar tot dezelfde conclusie zijn gekomen. Voor mij bestaat er dan ook geen twijfel over de genomen beslissing. Dat jij het daar niet mee eens bent kan ik me een klein beetje voorstellen, een afwijzing is nooit leuk, maar als je over de eerste teleurstelling heen was gekomen dan had het beter geweest om bij jezelf te rade te gaan ipv de schuld bij ons te leggen.

Ik ben bij mezelf te rade gegaan, heb argumenten geformuleerd, en deze aan je voorgelegd. Maar daar ga je niet op in.

Mag ik als tussenstap vragen of je ge-anonimiseerd de emails van de drie anderen aan me doet toekomen ? Het zou me een extra inkijkje geven in de overwegingen.

*** you wrote:
Dat je twijfelt aan onze wiskunde vooropleiding is wel een beetje naïef. Misschien is het een oplossing dat je je eigen blog begint en daar je stuk publiceert, wie weet volgt er een leuke discussie en kan je vanaf daar verder bouwen aan je queeste om het wiskunde onderwijs in Nederland te hervormen.

Hoezo "twijfel' ik ? Ik heb het vermoeden uitgesproken dat jullie het traject overleefd hebben: zodat het voor jullie lastiger is kritische distantie te nemen.

Hoezo "queeste" ? Ik heb gereageerd op jullie uitnodiging van een gastschrijverschap. De argumenten voor afwijzing heb ik weerlegd en je gaat daar niet op in. Het is voor mij uitstekend dat je niet twijfelt aan de genomen beslissing maar dan moet je ofwel ingaan op de weerlegging ofwel andere argumenten noemen.


Hierna heb ik niet meer gehoord van het "scherp en verantwoord wetenschapsnieuws".

Mijn conclusie:

    Science Palooza kan niet lezen
    Science Palooza gebruikt drogredenen - en stuurt je met een kluitje in het riet
    Science Palooza staat niet open voor kritiek
    Science Palooza is onfatsoenlijk en niet te vertrouwen
Maar het kan heel goed zijn dat andere gastauteurs meer geluk hebben, en dat het probleem in de wiskunde zit, en dat deze jonge wetenschappers het absoluut onmogelijk achten dat er iets aan het onderwijs in wiskunde mankeert. Dat is natuurlijk een hobbel. De meeste wetenschappers slagen alleen in hun vak doordat ze de hobbel van slecht wiskunde-onderwijs genomen hebben. Het is voor hen een tweede natuur geworden. Het is moeilijk om hen dan duidelijk te maken dat de andere mensen, die slachtoffer van dat slechte onderwijs zijn, een punt hebben. Ikzelf heb natuurlijk ook die hobbel genomen en de wiskunde is voor mij ook een tweede natuur. Het is alleen via de didactiek dat ik ontdekte hoe slecht het eigenlijk is. Hoe dan ook, de behandeling door Science Palooza en Tim van Opijnen van deze gastbijdrage is onfatsoenlijk. En de conclusie is dat je Science Palooza ook niet meer kunt vertrouwen. Als goede gastbijdragen op deze wijze worden tegengehouden, wat is dan de waarde van wat ze wel opnemen ?