Klaverjasclub Schoppen Negen: Zalm/Vermeend en De Vries/Dijkstal

Frank Kalshoven, de Volkskrant 12 februari 2000






(...)

Koud was het - toch wel - ambitieuze Belastingplan van het Financiën-duo Zalm/Vermeend door een ruime meerderheid van de Tweede Kamer goedgekeurd, of het heerlijk op elkaar ingespeelde duo kondigde aan na te denken over nieuwe hervormingen. 'We zijn nu redelijk concurrerend, alleen moet je in beweging blijven om die positie niet te verliezen,' zei Gerrit Zalm eind vorige week in een interview met NRC Handelsblad. De vlakstaks - een belastingsysteem met slechts één tarief en een hoge belastingvrije voet - verdient serieuze bestudering, vinden de VVD'er Zalm en de sociaal-democraat Vermeend.

Naast dit bekende duo, deed deer dagen ook een nieuw paars koppel van zich spreken. VVD-fractievoorzitter Hans Dijkstal gaf op een partijbijeenkomst in Nijmegen aan te willen kappen in het woud van inkomensafhankelijke subsidies dat de Nederlandse overheid - nog steeds, en met de beste bedoelingen - in stand houdt. ‘Ik wil een aanvalsplan tegen de armoedeval’, aldus de liberale voorman. De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Klaas de Vries ging hier jongstleden zondag in bet tv-programma Buitenhof direct op in met de aankondiging dat hij werkt aan een plan terzake, een plan overigens dat wel een paar miljard gulden zou kunnen gaan kosten.

Dan denkt u toch zeker ook: Praten die lui in Den Haag dan nooit met elkaar? Zou het niet handig zijn om, zeg om de week op dinsdagavond, met elkaar een borreltje te dririken, een kaartje te leggen, en met elkaar van gedachten te wisselen over de richting waarin bet belasting- en inkomensbeleid zich in de nabije toekomst moet ontwikkelen?

Want het klinkt misschien heel verschillend, maar eigenlijk zeggen Zalm, Vermeend, Dijkstal en De Vries precies hetzelfde. Zowel de PvdA als de VVD flirten weliswaar met bet CDA - ‘kinderachtig’, volgens D66-leider Thom de Graaf - maar bet zou geen verbazing mogen wekken als in de vooraIsnog virtuele klaverjasclub een nieuw fundament werd gelegd voor samenwerking tussen Iinksig en rechtsig.

Dat werkt ongeveer zo. De arbeidsparticipatie is laag in Nederland. Dat geeft niet alleen problemen als de vergrijzing toeslaat, zoals de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid vorige week nog eens stipuleerde, maar ook op een kortere termijn. Terwijl - nog steeds - een grote groep Nederlanders als ‘inactief’ in de boeken staat, is het netto inkomen van werkenden lager dan het zou kunnen zijn. Ook inactieven hebben inkomen nodig, en voorzover dat niet vrijwillig wordt verschaft - de werkende vrouw die ook voor haar huisman de kost verdient -, moet dat inkomen via belasting- en premieheffing en het verschaffen van uitkenngen worden herverdeeld. Werkenden hebben daarom een direct belang bij bet ‘activeren’ van anderen, vooral als die nu een uitkering krijgen.

Dit activeren wordt ernstig gefrustreerd door een verschijnsel dat bekend staat als de armoedeval. Wie een uitkering ontvangt - of een Iaag inkomen verdient - wordt door de overheid geholpen met een groot aantal inkomensafhankelijke subsidies, waaronder de huursubsidie. Als bet bruto inkomen van deze groep stijgt - zeg: een uitkeringsgerechtigde vindt een baan - dalen de inkomensafhankelijke subsidies, waardoor het netto inkomen nauwelijks stijgt - of zelfs afneemt. Neem het de personen in kwestie maar eens kwalijk dat zij dan niet staan te trappelen om een baan te zoeken. ‘Naarmate regelingen specifieker zijn, zijn ze beter geschikt om mensen te helpen’, zei De Vries in de Kamer. ‘Maar een cumulatie van al die regelingen kan een ontmoedigend effect hebben.’

Dit probleem van het duo Dijkstal/De Vries, zou zeer wel kunnen worden opgelost door de vlaktaks van dat andere duo, Zalm/Vermeend.

In een vlaktaks — goed Nederlands voor flat tax, een platte tariefstructuur — hoeven slechts drie variabelen te worden geprikt: een grondslag (bet inkomen waarover belasting wordt geheven), één tarief (voor iedereen gelijk) en een belastingvrije voet (hoe hoger die belastingvrije voet, des te progressiever de belasting). Alle aftrekposten - ja, ook de hypotheekrenteaftrek -worden afgeschaft. En als je het slim doet, kunnen ook veel - misschien wel alle - inkomensafhankelijke subsidies sneuvelen. Door het schrappen van de aftrekposten en de subsidies, ontstaat veel (budgettaire) ruimte om het tarief laag vast te stellen. Tentatieve berekeningen van een clubje Leidse economen, wijzen uit dat een tarief van 30 à 35 procent volstaat.

De armoedeval wordt in een vlaktaks afgebroken door de hoge belastingvrije voet. In plaats van de ‘specifieke’ regelingen waarover De Vries repte, is er een ‘generieke’ regeling waarvan alle Nederlanders met een laag inkomen profiteren. Yep, dat kost geld. Miljarden inderdaad.

Maar in plaats van een ‘straftarief’ van 100 procent, betaalt de uitkeringsgerechtigde die een baan vindt over zijn extra inkomen slechts het vlaktakstarief van ergens in de dertig procent. Dan wordt het financieel echt aantrekkelijk om actief op zoek te gaan naar werk. Dat moet wonderen doen voor de inactiviteit.

In deze fase van de politieke strijd vinden de twee duo’s het blijkbaar opportuun van de daken te schreeuwen dat ze in de nabije toekomst heel verschillende plannen hebben met de belastingen, subsidies en inkomens. Eerlijk gezegd zou het me niet verbazen als die klaverjasclub allang bestond en de heren er onder het genot van een glaasje toe zouden hebben besloten om, in de wetenschap dat de oplossing voor de hand ligt, eerst eens een tijdje net te doen alsof er tussen de clubleden grote programmatische verschillen bestaan.

Wie deelt?
 

Commentaar Thomas Cool 16 februari 2000:

Als Frank Kalshoven meent dat de heren met elkaar praten, dan had zijn kritiek op het falen van het Belastingplan op dit punt wel forser mogen zijn...

De armoedeval bestaat echter niet...

En Kalshoven hecht een misplaatst belang aan het marginale tarief.

Back