Recensie Tijdschrift voor het Economisch Onderwijs, 2002, p254

Werkloosheid en armoede, de oplossing die werkt. 
Door Hans Hulst en Auke Hulst m.m.v. Thomas Cool, ISBN 90 5170 447 X, 1998

Oud CPB werknemer en econometrist Thomas Cool heeft een eigen visie op de samenhang tussen werkloosheid en armoede. Samen met twee journalisten heeft hij daar een toegankelijk boek over geschreven.

Door Fred Spanjerberg

Toen ik in 1953 als onvolledig bevoegd onderwijzer afstudeerde aan de gemeentelijke kweekschool te Amsterdam, werd ik na de diploma uitreiking een kamertje ingeloodst waar de gemeentelijk inspecteur de heer Pallandt mij mededeelde dat ik de dag erna meteen aan het werk kon. Dat ik een klas kreeg van meer dan veertig leerlingen was normaal. Werkloosheid? Nooit van gehoord. 

Later, toen ik een bijlespraktijk had opgezet in handelsrekenen en boekhouden, kwam dat woord terug. Mijn leerlingen hadden ook problemen met het vak economie, dus dat deed ik er maar bij. De lesstof was geschreven door Dr.A.Heertje, de bekende kern van de economie. Keynes leerde ons te berekenen hoe men de werkgelegenheid kon vergroten en we cijferden er, gewapend met de juiste multiplier, lustig op los. Ik twijfelde eigenlijk niet aan de juistheid van de theorie. Ik werd nooit werkloos en toen ik op 59 jarige leeftijd met de DOP (doorstroming onderwijzend personeel) ging, kon ik nog steeds niet empatiseren met het begrip werkloosheid. Toch nam ik dat vreemde verschijnsel, overschot op de arbeidsmarkt en mensen in de WW, al enige tijd waar. Waar komt dit fenomeen vandaan?

Thomas Cool is econometrist en was als wetenschappelijk medewerker negen jaar verbonden aan het Centraal Planbureau. Zijn analyse wordt in dit boek toegankelijk gemaakt door twee journalisten en dat is hun goed gelukt. Ik, als eenvoudige handelswetenschapper van de oude stempel, begreep het en werd zelfs een beetje fan.

Volgens de auteurs houdt het huidige systeem werkloosheid en de daarmee gepaard gaande armoede in stand. De oorzaak is het Nederlands belastingsstelsel, dat de werkloosheid aan de onderkant van de markt doet groeien. Met name de belastingvrije voet is in verhouding tot het minimum inkomen steeds lager komen te liggen o.a. door allerlei heffingen met als gevolg dat de laagproductieve werknemers te duur werden en uit de markt zijn geprijsd; anderhalf tot twee miljoen, met uw welzijn. De auteurs stellen dan ook dat een structurele aanpak noodzakelijk is.

In deel één van hun boek benaderen zij de werkloosheid als een sociaal ziektebeeld dat de politiek maar niet onder controle kan krijgen. Wel symptoombestrijding maar niet de feitelijke oorzaak van de ziekte ontdekken en bij de wortel aanpakken. Ook blijken de auteurs de WAO geheel in het verlengde werkloosheid te zien, waardoor de titel verklaard is en het boek actueler blijkt dan zich aanvankelijk laat vermoeden.

In deel twee geven de auteurs aan hoe zij de eigenlijk oorzaak van de werkloosheid detecteerden en de middelen die beschikbaar zijn om het probleem op te lossen. Interessant zijn ook de bijlagen. In bijlage één wordt tegemoet gekomen aan hen die houden van grafische uitleg en onderbouwing. Bijlage twee bevredigt de nieuwsgierigheid van hen die zich afvragen hoe Cools standpunten overkwamen bij de directie van het CPB. Het boek sprak mij erg aan en beveel het dan ook van harte in uw aandacht aan. 
 

Zie ook: De Ontketende Kiezer