Recensie te verschijnen in het Tijdschrift voor het Economisch Onderwijs, juni 2003

De ontketende kiezer
Thomas Cool en Hans Hulst, Rozenberg publishers, 2003, ISBN 90 5170 694 4, €19.95

En daar is weer een nieuw boek van Thomas Cool en Hans Hulst. Ik berichtte u al over hun vorige "Werkloosheid en armoede, de oplossing die werkt" (TEO 2002, p254) en was uiteraard erg nieuwsgierig of dit nieuwe epos net als het vorige argumentatie aandraagt in een gemeenschap waarin burgers problemen hebben met de genomen besluiten van ons landsbestuur in het Haagse. Dat die onrust er wel degelijk is bleek vorig jaar bij het naar voren treden van Pim Fortuyn. Velen hoopten toen dat het anders zou worden. Zalm liet het kabinet min of meer vallen en wat we nu zien maakt waarschijnlijk weinigen blij. Eerst lijkt een coalitie "CDA/PvdA" vanzelfsprekend, het wordt dan toch iets anders. Blijft staan dat er zaken worden gerealiseerd waarvoor ik niet gekozen heb. Het is nog maar de vraag of sommige prioriteiten wel door de meerderheid van de kiezers gekozen is; zeker ben ik daar helemaal niet van. 

Door Fred Spanjerberg 

In het boek "De ontketende kiezer" wordt zicht geboden op een strategie voor de aanpak van deze problemen. De rol van de kiezer in het maatschappelijk bestel is sterker. Niet langer ontsnapt de kiezer na de formatie van een nieuw kabinet de zucht: Heb ik dat gekozen. Om zon nieuw bestel te bereiken verdedigen Thomas en Hans de volgende stellingen:

  • Jaarlijkse verkiezingen zijn beter dan referenda
  • Vrijheid en democratie ondervinden schade van de werkloosheid
  • Volledige werkgelegenheid is wel degelijk mogelijk
  • Massale werkloosheid is het gevolg van falend bestuur
  • Een grondwettelijk Economisch Hof is beter dan een Centraal Planbureau
  • Een parlementaire enquête naar de voorbereiding van het economisch beleid is nuttig en nodig.
Dat sommige van hun stellingen in het verkeerde keelgat schoten van de directie van het CPB (oud werkgever van Thomas) kan ik nog wel billijken, maar dat je er dan als wetenschapper uitgeschopt wordt is toch echt strijdig met ons democratische beginsel van vrijheid van meningsuiting . Bent u geïnteresseerd in hoe zon ontslag in zijn werk gaat dan wordt u daartoe in de gelegenheid gesteld d.m.v. een aantal bijlagen.

De denkwijze van de auteurs komt bij mij als "lateraal" over, hetgeen in hoge mate verschilt van het longitudinale denken. De laatste denkwijze is de meest voorkomende en is eenvoudig van structuur; men denkt in patronen van oorzaak en gevolg. Met lijnrecht denken heb ik mij ook bezig gehouden. Zon veertig jaar geleden, liet ik met "De kern van de economie" in de hand mijn leerlingen uitrekenen hoeveel arbeidsplaatsen er geschapen werden, door een bepaalde som te investeren. Nog steeds hoor ik in de politiek dergelijke geluiden. Het landsbestuur kan niets aan de werkloosheid doen, want de economie stagneert; prettig zon argument van mijn regering.

Thomas en Hans hebben zo hun twijfels en ontvouwen ideeën over een andere aanpak van de werkloosheid. Hun denken over het minimumloon is verhelderend, hun aanzet om de Trias Politica uit te breiden met een Economisch Hof lijkt zo voor de hand liggend, dat je je afvraagt waarom dat er nog niet is. 

Kortom, wanneer je interesse hebt voor nieuwe economische denkbeelden dan is dit boek er één dat niet mag ontbreken in je boekenkast.