Bijlage bij: Zeg, jongelui, economie is een wetenschap hoor !

 

door Thomas Colignatus, 7 oktober 2014

 

============================

 

Date: Sun, 5 Oct 2014

Subject: Re: Verzoek tot correctie alvorens ik zinvol kan reageren

From: "Jelmer Renema"

To: "Thomas Cool / Thomas Colignatus"

Cc: ABC, XYZ

 

Beste Thomas,

Ik geef je dezelfde reactie als ABC: het is niet aan jou om te bepalen wat ik van dingen vind. Van de suggestie dat ik stukken zou moeten herschrijven om jou de gelegenheid te geven 'zinvol' te reageren kan geen sprake zijn. Dat is slechts poging om via een omweg mij te dwingen me alsnog met jouw preoccupaties bezig te houden. Reageer, als je wil, op je eigen blog of op het mijne - de comments staan voor je open zoals ze voor ieder ander open staan - , maar vraag me niet om wat ik schrijf aan te passen. Quod scripsi, scripsi.

Hiermee beschouw ik deze discussie als afgesloten.

groeten,

Jelmer

 

============================

 

Memo

Aan: Jelmer Renema

Van: Thomas Cool

Betreft: Verzoek tot correctie alvorens ik zinvol kan reageren

Datum: 2014-10-05 (plus enkele leesbaarheidsverbeteringen 2014-10-07)

 

Beste Jelmer,

 

Mag ik voorstellen dat je eerst enkele correcties aanbrengt voordat ik mijn reactie in het openbaar geef ?

Zo’n openbare reactie / discussie is niet gediend met verstorende punten die je direct al zou kunnen corrigeren.

 

Met beste groet,

Thomas

 

============================

 

De volgende texten (1) t/m (4) zijn weer sequentieel.

 

============================

(1) Auteur: Jelmer Renema

Link: http://www.joop.nl/opinies/detail/artikel/28867_de_robotisering_van_asscher/

============================

(2) Auteur: Thomas Colignatus

Link: http://boycottholland.wordpress.com/2014/10/03/a-young-physicist-discovers-the-robot

============================

(3) Auteur: Jelmer Renema

Titel: Een persoonlijke reactie op Thomas Cool

Link: http://jelmerrenema.wordpress.com/2014/10/03/een-persoonlijke-reactie-op-thomas-cool

 

(4) Commentaar door Thomas Colignatus:

 

Ik zie weinig persoonlijks aan je reactie. Wellicht bedoel je (of iets dergelijks):

"In reactie op Thomas Cool: Ik respecteer de economische wetenschap wel"

Mijn recente stuk op over Asscher en de robots heeft nogal heftige reacties opgeleverd, waaronder eentje van Thomas Cool, een Nederlandse econometrist en publicist. Cool verwijt mij het idee dat economie niet tot het domein van de wetenschap behoort maar tot het domein van de politiek en de ideologie.

 

Ik ben geen publicist. Zo iemand schrijft om ook omzet te genereren. Ik ben econometrist (Groningen 1982) en leraar wiskunde (Leiden 2008).

 

Dat ik Nederlander ben mag je schrappen: niet relevant.

 

Mijns inziens valt het wel mee met de heftigheid der reacties. Je hebt verschillende reacties, niet zo zeer heftige.

 

Je stelt dat ik je iets zou verwijten. Wellicht is dat zo overgekomen. Maar ik verwijt je niets. Ik constateer slechts. Wanneer je stelt dat ik je iets zou verwijten, dan heb ik het in de ogen van de lezer meteen al verloren, want zoiets doet men niet. Ik vind het onjuist dat mijn kritiek zo voorgesteld wordt.

 

Ik constateer dat je lijkt te denken dat economie geen wetenschap is. Ik baseer me op je gedrag. Je hebt zoiets nooit tegen me gezegd, dus ik ga op het gedrag af, zijnde de argumenten in je stukjes.

 

Het verwijt dat daar – denk ik – achter zit krijg ik vaker, en is daarom de moeite waard om te bespreken.

Pas op: nu gaat het niet meer over mij "persoonlijk" maar over een vage algemeenheid, waarin ik niet weet wat anderen tegen je zouden hebben gezegd, of wat je jezelf hebt afgevraagd. Splits het stuk dan in een deel specifiek t.a.v. mij en een deel t.a.v. dat andere.

Het gaat ongeveer als volgt: "Waarom zou jij, als wetenschapper, ‘opgeleid in logica, wiskunde en empirie’ (dixit TC) , je nou zo nodig met de zachte, vieze kanten van het politiek proces willen bezighouden? Als natuurkundige heb je toch juist verstand van de Absolute Waarheden in het leven? Waarom schrijf je daar niet over?"

 

Wat ik zei is juist: Logica en wiskunde en empirie gaan ook over onzekerheid.

 

Waar komen die Absolute Waarheden vandaan ?

 

Waarom is ideologie "vies" ? Ik ben zelf voorzitter van het Sociaal Liberaal Forum, en ben er juist voorstander van dat politieke partijen een ideologie hebben, in plaats van het lafhartige "pragmatisme" van D66, zie:

 

http://thomascool.eu/Thomas/Nederlands/Politiek/Artikelen/SociaalLiberalisme.html

 

Ik gebruik voor wetenschap de naam Colignatus en voor de rest zoals politiek de naam Cool. Helaas staat Joop.nl die flexibiliteit niet toe.

Het simpele antwoord is dat hoe meer tijd ik in de harde betawetenschap doorbreng, hoe minder ik ben gaan geloven in het bestaan van zulke absolute waarheden – en al helemaal buiten de muren van een laboratorium. Ik geloof niet in wetenschap als hofleverancier van Absolute Waarheden, dus kan ik die ook niet oplepelen in mijn stukjes. Helaas.

 

Dat wetenschap geen Absolute Waarheden levert is les 1 uit de wetenschap (maar wellicht geen Absolute Waarheid zelve ...). Dus dit is een open deur, en wanneer dit de strekking van het stukje is, dan is het overbodig.

 

Mijn constatering betrof heel specifiek waarom je je kennis en ervaring niet specifiek op een paar punten gebruikte waardoor vooruitgang mogelijk zou zijn.

Waarom geloof ik dat? Omdat ik in de dagelijkse praktijk zie hoeveel niet-wetenschappelijke keuzes er zijn die invloed hebben op wat er uit je onderzoek komt. In het oorspronkelijke stuk over Asscher noemde ik bijvoorbeeld de funding-situatie: goede ideeën in de wetenschap worden in eerste instantie beoordeeld op de vraag of er geld voor binnen te harken is. Dat is natuurlijk verschrikkelijk, maar het is wel de omgeving waarin ik me bevind. Ook inhoudelijk wordt er veel bepaald door hypes: dit onderzoek naar het maken onzichtbaarheid door middel van een stel lenzen was bijvoorbeeld nooit gedaan als er niet al een jaar of acht een hype rondom onzichtbaarheid gaande was. Sterker nog: zonder die hype was het waarschijnlijk nooit in iemands hoofd opgekomen om deze configuratie van lenzen door te meten of om het een onzichtbaarheidsmantel te noemen. Je kunt wetenschap en de factoren daarbuiten die wetenschap beïnvloeden gewoonweg niet los van elkaar zien.

 

Dat is een beetje een kip-ei probleem. Voorzover zulke zaken plaatsvinden in een wetenschappelijk context, is dat de context waarin wetenschappers moeten werken. Dat veel wetenschappers vroeger voldoende rijk waren om hun eigen interesse te volgen, is niet per se de ideale situatie. Wanneer je vrijheid toestaat dan zullen er ook wel hypes zijn.

 

Het probleem ontstaat wanneer er oneigenlijke invloed op de wetenschap is. Dat is een andere discussie dan die over Absolute Waarheden.

Ben ik nou zo’n verderfelijke relativist, die in de woorden van Vincent Icke water in zijn benzinetank zou moeten gooien, omdat hij gelooft dat het toch allemaal niet uitmaakt? Nee, natuurlijk niet. Ik hang een tussenpositie aan. Ik geloof dat onze droge feitenkennis over de natuur te controleren is (‘als je deze lenzen zo-en-zo neerzet gebeurt er dit-en-dit’), maar dat de interpretatie daarvan (‘dit is een onzichtbaarheidsmantel’) niet.

 

Dat lijkt me zeer verstandig. En zo normaal in de wetenschap dat het een open deur is.

 

Het is overigens niet ondenkbaar dat hypes tbv funding zo vaak zijn gaan voorkomen dat daarover al strenge stukjes zijn geschreven ...

 

Neem een begrip als energie. Het is heel handig, maar het is niet te bewijzen dat er zoiets als energie bestaat. Energie is een boekhoudkundige truc, die goed werkt, maar dat is geen bewijs dat het ook bestaat. En als je dan ook nog (via de uitstekende colleges van Frans van Lunteren) leert dat het energiebegrip ontstond in de periode dat men zich bezig hield met de analyse van de net uitgevonden stoommachine, dan dringt zich de gedachte op dat energie misschien wel een menselijk construct is, beïnvloed en gevormd door zaken die buiten de strikte lijnen van logisch redeneren en empirische observatie liggen. Als de geschiedenis er anders had uitgezien, was ons begrip van de natuurkunde ook anders geweest.

 

Het lijkt me elementair dat natuurkundigen weten dat het zo zit, met energie. Wat is "bestaan" ? Het is wat anders wat het grote publiek zich probeert voor stellen wat dat zou kunnen zijn, die energie waar natuurkundigen over praten, en waarvoor je maandelijks betaalt. Waar gaat het stukje nou nog over ?

Dan door naar economie: op het verwijt van Thomas Cool dat ik geloof dat economie nog veel meer dan natuurkunde vermengd is met politieke, culturele en ideologische invloeden kan ik alleen maar antwoorden: guilty as charged.

 

Dat is niet mijn verwijt: (a) ik verwijt niets, (b) mijn kritiek is een andere.

 

Econometrie is bijv. beïnvloed doordat men ging doen alsof men natuurkundige was. Het vergt voortdurende inzet om het wetenschappelijke te bewaren.

Maar ik hoop dat uit het bovenstaande blijkt waarom ik dat geloof. Dat betekent natuurlijk niet dat ik economie niet serieus neem. Ik neem economie net zo serieus als mijn eigen wetenschap, maar ook daarvan geloof ik dat hij vermengd is met externe factoren. De constatering dat dat zo is maakt een stuk wetenschap in mijn ogen niet minder wetenschappelijk.

 

Okay, je erkent economie als wetenschap, en je verwerpt mijn indruk dat je economie niet als wetenschap zou beschouwen.

 

Maar je hebt nog niet uitgelegd waarom je economie vermijdt in je stukjes over ideologie en politiek. (De aanleiding tot mijn vermoeden.)

 

Tenzij natuurlijk je gedrag niet in overeenstemming is met je idee dat economie een wetenschap is (die helpt om ideologie en politiek in te kaderen).

Dan blijft er nog maar een vraag over: waarom maak ik hier zo’n punt van? Waarom is het zo belangrijk om mensen erop te wijzen dat er zo’n vermenging is?

 

Dat was niet mijn punt. Van mijn punt A maak je punt B.

Dat vind ik belangrijk, omdat volgens mij de tegenovergestelde gedachte een enorm spoor van vernieling door de linkse geschiedenis getrokken heeft. De gedachte dat links de ‘natuurwetten van de economie’ kende is als een boemerang in ons gezicht gevlogen. Bovendien maakt zo’n manier van redeneren je blind voor de vraagstukken van macht die voor je voeten liggen.

 

Ja, dat van Marx was pijnlijk.

 

Maar merk wel: Lenin misbruikte Marx als een ideologie om macht uit te oefenen. Dus het is eerder andersom: Die macht die je wilt bespreken leidt tot die vernielling.

 

Wellicht instructief: J.A.A. van Doorn (2007) "Duits socialisme", Metz en Schildt.

Zie hier een goede bespreking door Bart Tromp:

http://www.vn.nl/Standaard-Media-Pagina/Duits-Socialisme-J.A.A.-van-Doorn.htm

 

Welke econoom spreekt tegenwoordig over zulke "natuurwetten" ?

 

Dus, hoe kun je enerzijds economie als wetenschap respecteren, en anderzijds gebruik van economie afwijzen omdat dat zou leiden tot hoogmoed t.a.v. "natuurwetten" ?

 

En is het probleem voor de sociaal-democratie niet eerder, dat de economen aldaar zijn gevallen voor de neoliberale stroming, met ellebogenwerk, waardoor de sociaal-democratische principes van binnen uit zijn uitgehold ?

 

Hier ligt de crux voor het begrijpen van de teloorgang van de sociaal-democratie: de aanpak van Tinbergen is door oneigenlijke en antiwetenschappelijke invloeden tegengewerkt. Zie mijn boek "Democratie & Staathuishoudkunde": http://thomascool.eu/SvHG/DenS/Index.html Waarom zou je het niet lezen ? Omdat je geen respect hebt voor de economische wetenschap ? Je zegt nu dat je wel respect hebt, maar het blijkt nog niet uit het gedrag.

 

Voor de goede orde: Er is geen Paus die uitmaakt wat de juiste economische leer is. Er zijn allerlei professoren, er zijn tijdschriften, er zijn verschillende leerboeken tot op een bepaald opleidingsniveau, er zijn banken en beleggers. Regeringen maken gebruik van planbureaus, maar de dag na de presentatie van de begroting ligt alles weer open. Dus wanneer we over "de economische wetenschap" spreken, die toch een wetenschap is, dan is dit vooral een proces.

 

Je ziet het probleem heel in het klein met het stuk van Rutger Bregman: hij spreekt heel veel over waar we naar toe moeten, maar amper over hoe we daar moeten komen. Een basisinkomen (als dat al is waar we naartoe moeten) is niet iets wat uit de lucht zal komen vallen: als we met z’n allen als beweging besluiten dat we dat willen, dan moeten we organiseren, dingen opzetten, structuren bouwen om onze boodschap de wereld in te krijgen. En om dat te bereiken, zijn precies alle ‘zachte’ dingen die Cool zo vervelend vind nodig.

 

Dit is een verkeerde voorstelling van zaken. Ik heb nooit gesteld dat de samenleving het zonder ideologie en politiek zou moeten doen.

 

Ik constateer slechts dat je stukjes weinig gebruik maken van economische inzichten. Ik heb proberen te begrijpen waarom. Het is blijkbaar niet dat je dit niet als wetenschap beschouwt. Er is dan een andere reden waarom je wetenschappelijke inzichten vermijdt, die toch relevant zijn voor zo’n onderwerp waarover je schrijft.

Dan heb je namelijk een ideologie nodig als middel om al die neuzen dezelfde kant op te krijgen, en daarbovenop nog een heleboel andere vieze dingen: een strategie voor het veroveren van macht, een methode voor het selecteren van geschikte mensen, methodes om je ideeën te populariseren en te vereenvoudigen, enzovoorts. Bij al die dingen gaat wetenschap je niet helpen.

 

Er is geen reden om een politieke stellingname "vies" te vinden. Waar men bezwaar tegen kan maken zijn oneigenlijke methoden.

 

Ik vrees dat gedragspsychologen maar al te goed kunnen helpen bij zulke oneigenlijke methoden.

 

Dat was ook mijn motivatie om iets te schrijven over de robotrevolutie: er is geen natuurwet die zegt dat de komst van de robots voor deze of die groep goed uit zal vallen. Er zijn economische en natuurlijke wetten die bepaalde grenzen opleggen, maar daarbinnen wordt een machtsstrijd uitgevochten. Je kunt wel iets zeggen over wat er zou gebeuren als er niets verandert ten opzichte van de vorige keren: dan eindigt de robotrevolutie net zoals de automatiseringsrevolutie met meer bullshit jobs.

 

Nou ja, dat er geen natuurwet is is ook al een natuurwet, toch ? Maar goed, de burger heeft zijn common sense.

 

Het is me helder wat je met je stukje betoogde. Door die strekking te herhalen weerleg je de kritiek niet, dat je geen gebruik maakt van de economische wetenschap, en dat je het onderwerp aangrijpt voor een ideologische en politieke discussie.

 

Terwijl het mij relevanter lijkt dat kamerleden vragen stellen over het economisch raamwerk waarop Asscher zich baseert, zoals hij als niet-econoom ook weer op touw wordt genomen door economen op zijn Ministerie.

 

Het lijkt me dat burgers gediend zijn met goede informatie, niet met ideologisch en politiek geleuter.

Door de manier waarop links typisch naar de wereld kijkt – wetenschappelijk, afstandelijk – hebben we veel te weinig waardering voor dat soort zaken.

 

Dat is een standpunt dat gekozen is ideologische en politieke grond, en zonder studie te maken van de economische wetenschap.

 

De norm van Keynes en Tinbergen was juist dat wetenschappelijke studie van maatschappelijke vragen ons verder zou brengen. Dat is van binnen uitgehold door oneigenlijke processen. Jouw antwoord om de wetenschap dan maar te vergeten leidt tot terugval tot de pure machtspolitiek van vroeger.

Het feit dat Cool de stembus eventjes als zijpad noemt laat precies zien wat het probleem is: als er toch een manier is waarop de bevrijding van de gewone man zou moeten plaatsvinden, dan is het via de stembus? Precies het feit dat die in Cool’s stuk als figurant zonder tekst optreedt laat zien wat het probleem is.

 

Dit is ridicuul. Ik heb uitvoerig over democratie geschreven, zie "Democratie & Staathuishoudkunde" of "De ontketende kiezer" of "Voting Theory of Democracy".

 

Mijn kritiek op jouw aanpak is dat je de kiezer in het stemhokje plaatst zonder betrouwbare informatie, alleen maar ideologisch en politiek geleuter.