Bas Jacobs en Arnon Grunberg kiezen voor censuur en nihilisme

Thomas Colignatus
10 & 11 april 2015
(papers on the crisis)

10 april. Arnon Grunberg luistert (nog) niet

NRC-Handelsblad publiceerde een briefwisseling tussen hoogleraar economie Bas Jacobs (1973) en literator Arnon Grunberg (1971). De ene week stelt Bas de vragen en antwoordt Arnon, en de week later omgekeerd. Jacobs houdt de uitwisseling netjes bij op zijn website. Grunberg heeft twee columns opgenomen, één met de verkeerde datum, maar hier wel de eerste column van 31 januari waar we wat langer naar zullen kijken.

In deze discussie heeft Jacobs niets te verliezen. Hij is hoogleraar en is in gesprek met een burger die weinig van economie zal weten. Grunberg leest hopelijk de columns van Paul Krugman in de New York Times en zal wel een adviseur hebben om de opbrengsten van zijn bestsellers voor zijn pensioen te beleggen. Grunberg heeft het meeste te verliezen, namelijk zijn reputatie. Grunberg moet de lezer op zijn minst entertainen. Zijn gebrek aan kennis over economie moet niet al te veel opvallen, en gecompenseerd worden met associaties waar een serieus lezer niet direct aan zal denken.

Tot nu toe is Jacobs welwillend en probeert echt met Grunberg in gesprek te komen om enkele grote vragen van deze tijd aan de orde te stellen. Omdat het grote vragen zijn, en zo'n column maar beperkte ruimte heeft, lukt het Grunberg om zijstraten te noemen en de lezers in twijfel achter te laten. Het handelsmerk van Grunberg blijft het nihilisme dat niets ergens voor dient en ooit zal deugen, welk nihilisme altijd wel de brave burgerman op de kast krijgt.

Het zal Jacobs inmiddels duidelijk zijn dat hij te maken heeft met een paling in een emmer snot. Hij zal Grunberg niet hard aanpakken zoals hij bij Mark Rutte en Diederik Samsom kan doen, want iedereen zal Grunberg dan zielig vinden en dat zal zich tegen hem keren. Te verwachten is dat de column-discussie voor de zomer zal sterven in ontreddering, met wellicht bundeling tot een boekje waarin we het allemaal nog eens rustig mogen nalezen.

De kern is dat Arnon Grunberg (nog) niet luistert.

Meteen in de eerste episode in "Economisch masochisme" (31 januari) legt Jacobs uit wat het kernprobleem is:

"De Noord-Europese oplossing voor ieder economisch probleem? Monetaire en budgettaire castratie. Bezuinig en hervorm. Het heeft economische problemen groter gemaakt, niet kleiner. (...) Waarom verkiezen Nederlanders en Duitsers straf en stagnatie boven vergeving en vooruitgang?"

Een economisch beleidsadviseur legt dus uit dat politici als Mark Rutte en Diederik Samsom ideologisch verblind zijn, dat zij wetenschappelijk verantwoord advies in de wind slaan, tot grote schade aan de bevolking in Noord en Zuid Europa, en hij vraagt aan de literaire intellegentsia, smeekt bijna, of zij het verschil kunnen maken, om deze ideologische verblinding te ontmaskeren en door te prikken. Het welzijn van Europa staat op het spel. Juist Nederland met zijn degelijke reputatie kan tegenwicht bieden aan de Duitse verblinding.

Het "antwoord" van Grunberg bestaat uit een boutade van gemakzuchtige leukigheden. Na de open deur dat politici zich richten op beeldvorming in plaats van de waarheid, is de suggestie dat wanneer kiezers masochistisch zijn, Rutte dan wellicht sadistisch is. Een dieptepunt is:

"Voor sommige mensen is het verschil tussen een euro en een moslim minimaal. Zij zien in de moslim een euro in mensengedaante."

Noem eens namen, Arnon. Vervolgens wordt de vraag herhaald, alsof een herhaling een antwoord op de vraag is:

"sommige politici zijn zich gaan identificeren met de oud-testamentische god die zoals bekend voortdurend straf uitdeelt aan Zijn volk omdat het niet genoeg van Hem houdt."

Het advies aan Jacobs is om Machiavelli en Freud te bestuderen en het volk beter te manipuleren dan Rutte - waarmee Grunberg dus niet ziet dat Jacobs wetenschapper is. De monetaire bubble van Mario Draghi krijgt van Grunberg steun met de analogie dat mensen gangbaar al in een bubble leven doordat ze negeren dat ze sterfelijk zijn. Hadsikidee. De belletjes van de nar rinkelen, en zijn kassa ook, want dat is toch leuk gevonden ? En dat heet dan "antwoord".

De andere discussie-columns zijn net zo erg. In W.F. Hermans had Nederland een literator die ook serieus werk als wetenschapper deed, en die haarscherp maatschappelijke misstanden kon duiden. Menig literator heeft geen wetenschappelijke achtergrond, je kunt niet alles willen, maar het is toch een heel andere situatie wanneer je toont niet te luisteren en teksten alleen gebruikt om wat te associëren en leukigheden terug te kaatsen.

De hoofdconclusie is dat de Europese bevolking weer een kans misloopt om geholpen te worden. Het is de decadentie, met die gemakzuchtige kunstjes van Arnon Grunberg en de misvatting alsof hij tot de Europese intelligentsia zou behoren. De positie van de economische wetenschapper wordt onderuit geschoffeld tot het niveau van de paljas die de literator is. De redactie van NRC Handelsblad heeft zich een zeperd in huis gehaald. Of het nog verschil zou uitmaken of Grunberg zou durven gaan luisteren is overigens ongewis. Een gebrek aan wetenschappelijke bagage haal je niet zomaar in.

(Zie hier mijn andere tekst: Zeg, jongelui, economie is een wetenschap hoor !)

11 April. Maar Bas Jacobs luistert al jaren niet

Dit weekend van 11 april komt er een einde aan de column-discussie. Dit is eerder dan ik verwachtte, maar het is wel in ontreddering zoals ik verwachtte.

Op 4 april schreef Grunberg nog "Hierheen op weg naar Armageddon" naar aanleiding van de analyse van Wolfgang Streeck over het einde van het kapitalisme. Zie mijn weblog over wat Streeck over het hoofd ziet.

Grunberg echter:

"Zijn analyse lijkt me overtuigend, hooguit onderschat hij de menselijke neiging zich aan te passen aan imperfecte systemen. (...) En inderdaad, alternatieven ontbreken."

Het antwoord van Jacobs:

"Ik deel veel van Streecks zorgen, maar niet zijn pessimisme dat het kapitalisme gedoemd is uit te sterven. (...) Arnon, alleen een liberale renaissance kan het kapitalisme redden van de kapitalisten. (...) alleen het kapitalisme biedt mensen hoop op een vrij leven en voorspoed. (...) De swastika en hamer en sikkel wonnen het van het burgerlijk liberaal-kapitalisme. En als dat onverhoopt ooit weer zou gebeuren, dan is dat een politieke keuze, geen onvermijdelijkheid."

Het probleem met Jacobs is dat hij al jaren mijn protest tegen de censuur van de wetenschap door de directie van het Centraal Planbureau negeert, en zo ook geen zicht heeft op mijn voorstel - zie hier in het Engels / Nederlands - tot oplossing van het falen van de Trias Politica.

Nu, op 11 april stelt Jacobs:

"In deze laatste brief - helaas - over kapitalisme en vrijheid wil ik het nog eenmaal hebben over de overheid, ditmaal over haar falen. En waarom ik daar als econoom geen idee heb hoe dat op te lossen."

"Kiezers hebben een hopeloos gebrek aan informatie en kennis om beleid en politici goed te beoordelen."

Grunberg sluit af met de dooddoener, als een entertainer op het cruise-schip op de weg naar Armageddon:

"Zolang we nog niet in de afgrond zijn gevallen, gaat alles goed."

Conclusie

Bas Jacobs negeert de censuur door de directie van het Centraal Planbureau. (Ik werkte daar in 1982-1992, hij in 1997-2004). Hij vertelt Grunberg niet eens dat mijn protest bestaat. Arnon Grunberg bekwaamt zich in nihilisme. Het is decadentie.

Boycot Nederland tot de censuur van de wetenschap daar is opgelost.