Eduard Bomhoff over het gelijk van Margaret Thatcher

Als student econometrie in 1977 hoorde ik Bomhoff al spreken over de economische problemen zoals hoge werkloosheid en hoge inflatie, en met name zag hij problemen bij de voorbereiding van het economisch beleid. Hier is mijn verslag in de GAXEX (1977), het blad van het Econometrisch Instituut en inmiddels VESTING. In 1982-1991 kwam ik bij het Centraal Planbureau (CPB) te werken. Ik ontwikkelde in 1990 een analyse t.a.v. werkloosheid en inflatie, en zag deze analyse gecensureerd en mijzelf met onwaarheden ontslagen. Zie mijn protest tegen de censuur van de wetenschap door de directie van het CPB. De directeur destijds was Gerrit Zalm, zie mijn commentaar bij het rapport van Commissie o.l.v. Jean Frijns (2013) over het CPB. Wikipedia schrijft over Bomhoff: "In 1995 richtte hij het onderzoekinstituut NYFER op, als antwoord op het Centraal Planbureau, dat naar zijn idee te strakke rekenmodellen hanteerde." In 2002 werd Bomhoff vice-premier voor de LPF, na de moord op Pim Fortuyn. Hij stelde een aantal kritische vragen aan het CPB. Helaas stelde hij geen vragen over de censuur van de wetenschap sinds 1990. Zijn LPF-collega Heinsbroek was minister van Economische Zaken en politiek verantwoordelijk voor het CPB, en verdedigde het. Het LPF was al een vertoning, en toen tussen Bomhoff en Heinsbroek een machtsstrijd uitbrak, trok VVD-fractievoorzitter Gerrit Zalm de stekker uit het kabinet.

Aanbevolen is Bomhoff's boek over de crisis Uitgekleed (2010). Mijn eigen boeken over de crisis zijn: voor het grote publiek Democratie & Staathuishoudkunde en voor collegae economen / econometristen DRGTPE (2000, 2005, 2011) en CSBH (2012). Zie hier voor het probleem bij boekrecensies voor verschillende doelgroepen van lezers. Er is natuurlijk ook de Margaret Thatcher Foundation.

Hieronder suggereer ik dat monetaristen een beetje de neiging hebben om eendimensionaal te denken. Ik denk niet dat dit bij Bomhoff het geval is. Wel deed hij wiskunde te Leiden en daarna monetaire economie te Rotterdam, dus twee richtingen met een groter risico om model en realiteit met elkaar te verwarren, wat nog sterker geldt voor monetaristen (ook zonder wiskunde). (Zie eventueel Elegance with Substance.)


 

En toch had Thatcher gelijk

NRC Handelsblad, zaterdag 13 april 2013 of Bomhoffs PDF

door Eduard Bomhoff, hoogleraar economie aan de Monash University in Melbourne en campus Kuala Lumpur, oud-hoogrleraar Erasmus Universiteit, oud-vice premier voor de LPF

Commentaar

20 april 2013

door Thomas Colignatus, econometrist en leraar wiskunde, met dank aan professor Bomhoff voor de toestemming zijn tekst hier te mogen reproduceren
 

A

 

Reagan en Thatcher hadden de politieke moed om af te rekenen met inflatie, schrijft Eduard Bomhoff. Ze werden verguisd, maar nu blijkt dat ze goed zaten.

President Jimmy Carter (1977-1981) benoemde Paul Volcker in 1979 to voorzitter van de FED, de Amerikaanse Centrale Bank. Beiden waren lid van de "Democratic Party". Wikipedia: "The Federal Reserve board led by Volcker is widely credited with ending the United States' stagflation crisis of the 1970s. Inflation, which peaked at 13.5% in 1981, was lowered to 3.2% by 1983". Met name de beslissing in oktober 1979 was van belang, met een hoge rente die leidde tot een hoge werkloosheid, die de lonen tot bedwang bracht. Zie mijn paper "Money as gold versus money as water" (2013). De hoge werkloosheid en de gijzeling in Iran kostten Carter de herverkiezing, zodat in 1981 Reagan gekozen werd. Er zijn geruchten dat Reagan stiekem met Iran onderhandelde om de gijzeling over de verkiezingen te tillen, omdat vrijlating van de gijzelaars voor de verkiezingen ertoe had geleid dat Carter weer populair zou zijn geworden. Hoe dit ook zij, het blijft bizar dat de Amerikanen hun beleid zo door buitenlanders laten bepalen. B
De soldaten van Alexander de  Grote  die met  rijke oorlogsbuit  terug kwamen in  vaderland Macedoni?, hadden allen dezelfde droom: koop  een  stuk  land,  plant  olijfbomen, huur  slaven  voor het werk  en vertel  stoere verhalen aan vrouw en kinderen.Maar toen bleken de landprijzen  veel hoger  dan twaalf  jaar eerder. De oorzaak: meer geld maar niet meer land. Dat was de eerste inflatie  in  de wereldgeschiedenis  die een correcte diagnose kreeg. Oorlogen worden vaak gefinancierd met inflatie. Dit werkt dan uit zoals een belasting. 
Oorlogen kun je beter voorkomen. 
Of je inflatie of belasting gebruikt is een economische keuze.
C
Ook  koning  Philips II  worstelde met inflatie. En contemporaine chroniqueurs  wisten  opnieuw  de  oorzaak: goud  en zilver uit Mexico en Peru verstoorden de ruilverhouding tussen geld en wat je met geld kunt kopen. Dus werd het leven in Spanje veel duurder. Je kunt ook zeggen dat Philips II zijn belastingen niet op orde had. Zo waren er Nederlanders die hun tiende penning niet wilden betalen (10% belasting aan Brussel). Ook hadden mensen meer last van "geldillusie", nl. denken dat goud en zilver hun waarde behouden wanneer er toch schepen van binnenlopen. Wanneer Phillips II had besloten dat prijzen, lonen en contracten proportioneel moesten worden aangepast, waren alleen de getalletjes veranderd, zonder dat de economie verstoord was. Maar wie dit beseft stuurt er natuurlijk geen schepen op uit om met goud en zilver terug te komen. D
De diagnose van de grote inflatie in de jaren zeventig was eveneens beschikbaar  in  de publicaties  van  nobelprijswinnaar  Milton  Friedman Universiteit  van Chicago),  Allan Meltzer  (Carnegie-Mellon),  Karl Brunner (Universiteiten van Bern en Rochester) en Pieter Korteweg (Erasmus Universiteit), maar werd jarenlang  beschimpt.  Eerst  deugde  het monetarisme  niet, want  Milton Friedman bezocht het Chili van Pinochet  (Friedman weigerde een eredoctoraat en pleitte naast zijn moneair  advies voor  een spoedig herstel van de democratie in Chili maar werd toch door links algemeen moreel veroordeeld). En daarna was het monetarisme opnieuw  bewezen slecht, want Margaret Thatcher verklaarde zich een aanhanger. Dit is te eendimensionaal ! 

(1) Om die inflatie van de jaren zeventig te begrijpen moet je ook kijken naar wat er bij de werkloosheid en belastingen gebeurde, al vanaf de jaren zestig. Milton Friedman heeft terecht gewezen de invloed van inflatieverwachtingen op de evenwichtswerkloosheid, maar de verschuiving van de Phillipscurve kan ook andere oorzaken hebben ! Dit is juist een cruciaal bestanddeel in mijn boek DRGTPE. Zie de PDF hier

(2) Over de situatie in Chili zegt Klaus Kastner in 2013 (in het Duits):

"Ich erlebte Chile in den frühen 1980er Jahren als Leiter der Niederlassung einer amerikanischen Großbank. Durch meine Position hatte ich Zugang zu und persönliche Beziehungen mit allen wesentlichen Chicago-Boys vom Finanzminister abwärts. Für mich ist das, wofür die Chicago-Boys damals den Grundstein gelegt hatten, bis heute weltweit unübertroffen. Es hat seither auch noch keine chilenische Regierung, weder von links noch von rechts, es gewagt, an den Grundprinzipien dieses Modells etwas zu ändern.

Miton Friedman’s Laborexperiment hätte komplett schiefgehen können. Es wurde m. E. aus einem einzigen Grund eine reine Erfolgsstory: die Chilenen waren von der Mentalität her optimale ‚Versuchskaninchen‘. Die Chilenen sind ein aufgeschlossenes und aufgeklärtes Volk. Sie wollen sich stets verbessern und sind nahezu süchtig, von anderen zu lernen. Sie betrachten es als Auszeichnung und Vertrauensvotum, wenn ausländische Investoren ins Land kommen. Sie machen eine objektive Analyse ihrer Stärken/Schwächen und bauen darauf ihr Geschäftsmodell auf. Etc. etc.

Mein Thema ist Griechenland, weil ich seit knapp 40 Jahren mit einer Griechin verheiratet bin und das Land gut kenne. Deswegen führe ich auch einen recht gut frequentierten Blog über Griechenland. Mit den anderen Problemländern der Eurozone beschäftige ich mich nur am Rande. Ich glaube auch, dass Griechenland nicht wirklich mit anderen Ländern vergleichbar ist.

Man könnte meinetwegen über Nacht den Griechen alle Staatsschulden erlassen, das Budget auf plus/minus Null stutzen und sämtliche Branchen liberalisieren --- es würde die große Veränderung/Verbesserung nicht bringen. Die Griechen sind so ziemlich das Gegenteil von den Chilenen. "

(3) Het is riskant een grapje te maken: Over de oorzakelijkheid ("want") kun je twisten. Was eerst Thatcher slecht en daarna pas het monetarisme, of andersom ? 

E
Thatcher had niemand nodig om overtuigd  te raken  van de  verwoestende effecten van hoge inflatie op de economie en op de lagere - en midden inkomens die zich minder goed kunnen indekken dan de rijken. De intellectuele onderbouwing kreeg ze van landgenoot Sir Alan Walters en van de Zwitserse  econoom  (en mijn  leermeester en vriend) Karl Brunner, die haar  adviseerde  om eens  naar  de praktijk te kijken. Zo gedaan: Thatcher reisde officieel voor een wandelvakantie met haar Denis naar Zwitserland en bracht een geheim bezoek aan  de  Zwitserse  nationale  bank  in Z?rich. Daar zag ze hoe Zwitserland de inflatie bijna steeds stabiel wist te houden door te sturen met een lage groei van het balanstotaal van de nationale bank. Tegelijk waren de cijfers voor de werkgelegenheid er ook beter dan gemiddeld  in West-Europa. (1) Een voorbeeld van een eendimensionale verklaring blijft nog steeds eendimensionaal. 

(2) Interessanter is een bezoek aan een land waarin vaste geldgroei juist misging ... Grappig is dat ik niet zo'n voorbeeld paraat heb ....

(3) Dat dit bezoek in het geheim zou moeten maakt er wel een jongensboek van !

F
Reagan  en Thatcher besloten  dat de  inflatie  in Amerika  en Engeland zo hoog was dat een monetaire anti-inflatiepolitiek van de centrale bank niet kon wachten, en zetten nog tijdens de recessie  die volgde op de tweede oliecrisis in op een duurzaam lagere inflatie. Toendertijd zeer omstreden; dertig  jaar  later zijn er niet veel economen te vinden die nog kritiek hebben. (1) De tweede oliecrisis begon in de loop van 1979. 
(2) Het waren dus Carter en Volcker die ingrepen.
(3) Om het hele verhaal te begrijpen moet je wel DRGTPE kennen.
(4) Vele economen kennen DRGTPE niet, en het is waar dat zij inderdaad op zulke 'neoliberale' wijze denken.Ook in partijen als PvdA, met Wouter Bos en Rick van der Ploeg.
(5) De politiek was destijds omstreden omdat de werkloosheid nodeloos hoog was. Waar Nederland een consensus-mentaliteit heeft, met een Akkoord van Wassenaar in 1982, is het in USA en UK vaak "van dik hout zaagt men planken". Overigens is de kritiek op genoemd Akkoord dat via loonmatiging problemen worden afgewenteld op het buitenland. Daar is een beter alternatief voor, zie DRGTPE, met overigens hier een kort overzicht in het Nederlands: Kruisende Analyses.
G
Niemand heeft belang bij  inflatie behalve een  paar gelukkige speculanten  in  onroerend goed  en  in grondstoffen. Hoge  inflatie is schadelijk  voor werknemers  en werkgevers en er is geen land dat goed heeft kunnen levenmet een duurzame inflatie vanmeer dan zo’n vijf procent. Dus moet een hoge inflatie naar beneden en beter eerder dan later. Het blijft daarom  een puzzel waarom monetarisme bij  journalisten en intellectuelen  zo  gehaat blijft.  Misschien  heeft Nobelprijswinnaar  James  Buchanan  gelijk  in  zijn  voorwoord van een boek van Brunner dat intellectuelen soms  gewoon in de war zijn en alles door elkaar halen. (1) Ik schrijf niet graag over Thatcher, inderdaad wegens de heftige gevoelens die zij nog kan oproepen, waardoor mensen niet meer redelijk naar argumenten kunnen kijken. Mensen gaan zich misschien afvragen of je nu voor of tegen bent, en dat is niet aan de orde.
(2) Friedman en Thatcher hadden natuurlijk ook een nogal confronterende toon. Het monetarisme in combinatie met neoliberalisme (MICMN) verabsoluteert zaken en wordt met drogredenen verkocht, waar mensen doorheenprikken en zich dan vreselijk aan kunnen ergeren, vooral wanneer zij in machteloze werkloosheid worden gestort. Het MICMN richtte zich bijv. ook op de afbraak van vakbonden, terwijl vakbonden ook nuttig werk doen, behalve dat zij onder controle gehouden moeten worden t.a.v. excessieve eisen. 
(3) Aan monetair denken is weinig mis, wanneer daarmee bedoeld wordt dat rente en geldhoeveelheid gebruikt worden als instrumenten voor beleid, naast andere instrumenten. In zo'n benadering zou je nu geld kunnen drukken om de aanpak van de crisis te bevorderen, zie aangehaald paper Money as gold versus money as water, of de Nederlandse samenvatting.
(4) De Europese Centrale Bank mikt op een inflatie van 2%. Jaar op jaar. Ikzelf zou voor 0% gaan. En als het dit jaar 2% is dan volgend jaar -2%. De ECB kijkt dan ook nog alleen naar de kosten voor levensonderhoud, terwijl ik ook naar de huizenprijzen e.d. zou kijken.
(5) Ja, ook "intellectuelen" kunnen zeer in de war zijn.
H
Ze  zien  niet  dat  monetaristen krachtig kunnen ageren tegen bezuinigingen bij de overheid die onmenselijk zijn  voor zwakke  groepen of die de economie schade toebrengen. De begrotingspolitiek en de hoogte en progressie van de belastingen zijn met recht altijd controversieel. Maar de aanhoudende afkeer bij journalisten en intellectuelen van het monetarisme, dat helemaal niet gaat over de begroting of de belastingen, maar alleen over geld, de centrale bank en inflatie, blijft een raadsel. (1) Wanneer je monetarisme definieert als een academische theorie "over geld, de centrale bank en inflatie" dan is dit een in aanleg neutrale kwestie waarin je academisch over kunt praten, met alle academische afstandelijkheid en passies.
(2) Er is weinig raadsel aan de afkeer, omdat die definitie van monetarisme door zulke monetaristen zelf gecombineerd wordt met neoliberalisme e.d. en dan nog met drogredenen verkocht.
I
Tegen het einde van Thatchers regeerperiode hamerde haar vertrouwde adviseur Walters tegen de gemeenschappelijke munt met precies het juiste argument: als Itali? of Spanje door een muntunie met Duitsland kunnen profiteren van een rente die net zo laag is als de Duitse rente, komt er in die landen waarschijnlijk een hausse in de investeringen en ook in de huizenprijzen. Worden dan tegelijkertijd de lonen in die landen ook veel hoger dan in Duitsland, dan prijzen Itali? en Spanje zich uit de markt. Snel goedkoper worden door een devaluatie kan niet meer als iedereen hetzelfde geld gebruikt en dus resulteert eenjarenlange, pijnlijke recessie om de kosten weer op het internationale peil te krijgen. Walters kon niet voorspellen dat ook nog zo veel banken in de Verenigde Staten, Groot-Brittanni? en andere landen ver van de Middellandse Zee zouden omvallen, maar zijn risicoanalyse van de euro was twintig jaar geleden al correct. (1) Economen hebben standaard uitgelegd dat een monetaire unie ook een politieke unie vergde. 
(2) Dat was ook het concept voor het Verdrag van Maastricht uit 1992 met de vorming van de EU en de aanzet tot de euro. Maar het was een politiek besluit niet aan te sturen op die politiek unie  (de "zwarte maandag".)
(3) Niet alleen Walters waarschuwde maar bijv. ook diverse Nederlandse economen, zie "De prijs van de euro" 1998.
(4) Je kunt Thatcher in haar regeerperiode 1979-1990 wijs noemen dat ze de UK buiten de euro heeft gehouden, met het Verdrag van Maastricht twee jaar later (!), maar je kunt dat ook zien als een andere politieke keuze dan Nederland heeft gemaakt, namelijk saamhorigheid met Frankrijk en Duitsland.
(5) Bij de val van de Berlijnse muur in 1989 ontstond het vraagstuk van de vereniging van Oost en West Duitsland. Naar verluidt accepteerde Frankrijk de grotere macht van Duitsland in Europa door als tegenmacht een gezamenlijke munt te maken. Hierin lag ook de visie besloten dat een monetaire unie op den duur tot een politieke unie zou leiden. Met dat proces zijn we nu druk bezig.
(6) Bijzonder is dat ik nu zelf een nieuwe theorie heb gelanceerd, een amendement op de theorie van de optimal currency area, dat overdracht van soevereiniteit aan Brussel niet hoeft wanneer ieder land zijn eigen Economisch Hof neemt. Zie aangehaald paper Money as gold versus money as water, of de Nederlandse samenvatting.
J
De 55 procent van de Nederlanders die nu spijt hebben van de euro hebben nu misschien ook wel enige sympathie voor de altijd consistente positie van Margaret Thatcher: steun voor haar EU-voorzitter Delors bij de gemeenschappelijke markt, maar verzet tegen diezelfde Delors bij zijn plannen voor een diepere politieke unie. (1) De euro is natuurlijk wel wat onhandig vormgegeven, met allerlei no-bailout constructies die nu averechts uitwerken.
(2) Het is juist het monetaristisch denken, in termen van een vaste goudvoorraad (of een vaste groei daarin), die die onhandige vormgeving van de euro in de hand heeft gewerkt. Schuld en boete.
(3) De crisis is ook verkeerd aangepakt. In 2011 stelde ik al voor om het monetaire instrument te gebruiken, zie hier, maar helaas.
K
In de tijd dat de Labourregering vernederende financi?le steun moest vragen van het Internationale Monetaire Fonds schreef de historicus Lord Blake over de malaise in Engeland: „There is a wind of change in Britain and much of the democratic world – and it comes from the right, not the left”. Dat was een gedurfde voorspelling voor het Nederland van Joop den Uyl en het Engeland van ‘bloodyminded’ vakbonden, verouderde industrie en verwaarloosde infrastructuur, maar Blake kreeg gelijk. Reagan in Amerika en Thatcher in Engeland hadden de politieke moed om consistent af te rekenen met de inflatie. Het was een noodzakelijke voor waarde voor een herstel van de economie en zowel Obama als Blair hebben daar bij herhaling en met recht lovend over gesproken. Een herhaling van zetten.
(1) Het was OK voor Carter om Volcker te benoemen, en voor Volcker om op de rem te gaan staan. Maar de keuze is dan voor een hoge rente, en hoe dat zit met de geldhoeveelheid (de monetaristische mantra) is een tweede kwestie.
(2) T.a.v. de vakbonden kun je ook ander beleid voeren, zie het Akkoord van Wassenaar.
(3) Het beleid van Reagan en Thatcher is niet perse nodig voor afrekenen met inflatie en herstel van de economie. Obama en Blair zullen daarover misverstanden hebben.

Nieuwe punten die Bomhoff niet noemt:
(4) De dereguleringen leidden later ook tot problemen, bijv. enkele financiele dereguleringen die nu moeten worden teruggedraaid.
(5) De dereguleringen worden vaak als de aanbodkant gezien maar hebben ook een forse vraagkant: want er komen kapitalen vrij die op zoek gaan naar winstmogelijkheden, investeringen en beleggingen. De jaren 1981-2007 kunnen juist als Keynesiaanse jaren gezien worden, met enorme financiele stimulering en beperkte economische groei. Gezien deze diagnose moeten we nu aparte investeringsbanken oprichten, om het wegvallen van die vraagkant te compenseren.

L
Omdat al vanaf 1985 de monetaire signalen over de groei van het geld volgens verschillende definities (contant geld, bankrekeningen of datalles plus spaargeld) elkaar voortdurend tegenspraken, werd een ander monetaristisch recept populair: een formule voor de eendaagsrente die geldt tussen banken en de centralebank. Die zogenaamde Taylorregel,vernoemd naar de monetarist John Taylor (Stanford University) werkte goed in veel landen, maar heeft twee beperkingen. E?n: als de inflatie dankzij die regel stabiel blijft maar de aandelenkoersen exuberant stijgen (een favoriete uitdrukking van Alan Greenspan, oudvoorzitter van de Amerikaanse centrale bank), is niet zo helder of de centrale bank dan iets moet doen aan de geldvoorziening of dat het beter is om banken en speculanten af te remmen met beperkingen op aandelenkoop met geleend geld of met hogere kapitaaleisen voor zakenbanken. Twee: er is geen zekerheid dat als geld en prijzen stabiel zijn, niet intussen een gekte bezit neemt van de hypotheekmarkt. Dat zijn serieuze beperkingen van het moderne monetarisme in de vorm van de Taylorregel, en een consensus over een betere regel is nog niet in zicht. (1) Dus inderdaad, het monetarisme a la Friedman was ook maar een intellectuele fase.
(2) De Taylor regel is geboren vanuit een situatie waarin de Amerikanen nog geen zicht hebben op mijn analyse DRGTPE. Het is redeneren vanuit het monetaire instrument, terwijl je beter co-ordinatie vanuit een Economisch Hof kunt hebben.
(3) Mijn eigen voorkeur zou zijn te mikken op 0% inflatie, structureel, en vervolgens een rente r die gelijk is aan de groeivoet g van het GDP, zodat er een stabiele verhouding tussen inkomen en vermogen bestaat. 
(4) Inderdaad, niet alleen intellectuelen kunnen erg in de war, zijn, maar ook aandelenkoersen en hypotheekmarkten. Hopelijk mag ook gezegd worden dat Alan Greenspan in de war was, toen hij meende dat markten zichzelf konden corrigeren. Althans, zo gaf hij zelf toe.
M
We kunnen die twee tekortkomingen in ??n zin samenvatten: hoe langer het goed gaat met de economie –bijvoorbeeld omdat de inflatie mooi laag en stabiel is – des te meer nemen burgers en bedrijven risico’s met meer geleend geld en minder buffer voor tegenslag. Die kwetsbaarheid leidt dan vroeger of later tot een crisis waarbij iedereen tegelijk conservatiever wordt, gaat sparen en aflossen en dus de economie in een recessie stort. Oudpresident Wellink van De Nederlandsche Bank is zijn reputatie kwijt omdat hij geen actie nam tegen Bank Labouchere met de winstverdriedubbelaars, IceSave liet groeien op de Nederlandse markt, ABN AmRo en ING aanspoorde om met grofgeleend geld wankele wereldbanken te worden, en na 2008 nog jaren verspilde met amateuristisch toezicht op SNS. Vier fouten in het toezicht op een roekeloze financi?le sector en een falend kapitalisme – maar van mij geen slecht woord over zijn monetarisme, want de inflatie was nauwelijks anders dan in Duitsland waar de groei al vier jaar veel hoger is dan bij ons. (1) Die risico's werden natuurlijk ook mogelijk gemaakt door dereguleringen volgens neoliberaal recept.
(2) Dat gaan sparen waardoor een recessie tot een depressie kan leiden, was juist een analyse van Keynes waar Friedman niet zoveel antwoord op had.
(3) Wellink is zijn reputatie kwijt. Nu zijn pensioen nog. Overigens mogen ook het falen t.a.v. het euroverdrag en als voorzitter van de BIS genoemd worden. 
(4) Klaas Knot trad aan in juli 2011 en heeft het t.a.v. SNS-bank zo te zien niet veel beter gedaan, gezien de nationalisatie op 1 februari 2013. Je kunt je afvragen of hij daarvoor op het Ministerie van Financien al niet had mogen meedenken. 
(5) Het is onjuist van Bomhoff om het "monetarisme" hier in verband te brengen met de inflatie. Inflatie hangt af van een complex aantal factoren. Het lijkt me eerder dat economen met een "monetaristische inslag" sowieso geneigd zijn tot eendimensionaal denken. 
(6) De andere belangrijke kritiek is dat Wellink en Knot niet veel eerder over monetaire financiering t.b.v. de crisis zijn begonnen, zie mijn voorstel uit 2011, en nu deze artikelen van Martin Wolf in de Financial Times Februari 2013 "The case for helicopter money" en Bagio Bossone op Vox EU, alletwee met weer verschillende verwijzingen. Je verwacht van DNB-presidenten dat ze iets van economie begrijpen en niet alleen van het toepassen van wettelijke regels t.a.v. geldbeheer. 
N
Golven van overdreven optimisme gevolgd door synchroon pessimisme bij de ondernemers kunnen soms komen van fouten in het monetaire beleid, maar zijn in wezen de vloek van het kapitalisme – een diagnose die Friedman op rechts en Keynes op links deelden en die zuiverder is en dus eerder in de juiste richting wijst dan het gebruik van monetarisme als scheldwoord voor fouten in wetgeving en toezicht die niets te maken hebben met de sturing van de inflatie. (1) De grootste golven sinds 1950 zijn aangejaagd door overheidsingrijpen, met name de deregulering door Reagan met zijn MICMN.
(2) Keynes kun je niet 'links' noemen. Klassiek liberaal zoals J.S. Mill, aangepast aan moderne tijden met grote fabrieken. Vroeger wanneer een kleine fabriekant spaarde was het bijna meteen zijn investering, met wellicht S -> I, maar tegenwoordig loopt het allemaal anders, en is de oorzakelijkheid I -> S, zodat we feitelijk niet sparen wanneer we niet investeren. We kunnen geld op de bank zetten, maar wat voor een nut heeft dat nou ? 
(3) "Vloek van het kapitalisme" is een mooie uitdrukking om te suggereren dat er niets aan te doen valt, maar je kunt wel degelijk investeringsbanken oprichten, en deze goed reguleren.
(4) Je moet "monetarisme" inderdaad niet gebruiken als scheldwoord voor iets wat het niet is. Maar meestal zijn scheldwoorden juist termen voor wat ze niet zijn. Zoals Marie tegen Piet zegt: "Je bent een kwal", terwijl duidelijk is dat Piet geen echte kwal is. 
(5) Men kan zich afvragen of Alan Greenspan nu wel of geen monetarist is. Hij bevorderde de fouten in wetgeving en toezicht. Puzzelen.
O

Toelichting ter afsluiting: hier staat mijn samenvattend 
"Cause and cure of the crisis".

PM. Dat een premier een man of een vrouw is, maakt verder niet uit. Of Margaret Thatcher man of vrouw is komt niet in aanmerking voor bijzondere vermelding. We zijn in 2013 een geëmancipeerde samenleving, dus het is een non-issue. Men kan zeggen dat het een prestatie is van MT toch de eerste vrouwelijke premier te zijn. Maar dat is een ander onderwerp: het overwinnen van vooroordelen. Een lastig onderwerp, zie bijvoorbeeld ook het overwinnen van de "geldillusie" of het idee dat goud waarde heeft of het idee dat men moet vasthouden aan een vaste geldvoorraad of groei daarin. Je kunt bijvoorbeeld het vooroordeel van het vrouw-zijn van een premier overwinnen, maar nog steeds zo'n vooroordeel over goud en geld meeslepen. Wat is dan belangrijker ? Uiteindelijk komt je tot de conclusie dat politiek en wetenschap verschillende processen zijn, en dat, wanneer de politiek serieus meent dat men economisch advies wil, men beter een Economisch Hof kan accepteren.

P

PM. De paragrafen zijn met letters aangeduid, die ook werken als "targets" die in links zijn te gebruiken.