Terug naar hoofdpagina

Overwegingen bij het kiezen van Kinderklaas en Narren感iet

 

Acapulco Jones. 12 November 1992. Aanvullende opmerkingen, 11 september 2015.

Inhoud:

Stereotypering en discriminatie *
Niet het uiterlijk maar het gedrag *
Mannen en vrouwen *
Behoud van de liedjes *
Kostuum (tenslotte valt uiterlijk niet te vermijden) *

Stereotypering en discriminatie

Kinderklaas is een feest uit de Steentijd, waarbij rond Midwinter de geesten van de nacht de zon opeten, en met lawaai verjaagd moeten worden. Sinterklaas & Kerstmis & Vadertje Tijd vormen een vruchtbaarheidsritueel, waarin de terugkeer van de zon wordt gevierd, met een belangrijke plaats voor voedsel en kinderen (in die volgorde). Zie Tony van Renterghem (1995), "When Santa was a Shaman. The ancient origins of Santa Claus & The Christmas Tree", Llewellyn Publications, St. Paul, USA. We zien Kinderklaas en de "zwarte pieten" ook al in Egypte 2500 jaar voor Christus.

Eerst was Kinderklaas alleen maar een sjamaan, en de Katholieke kerk maakte er een bisschop van, tegen de zin van de Protestanten. Het ging mis toen het Westen intensief in contact kwam met Afrika (Saracenen ?). Het ging helemaal mis toen onnadenkende tekenaars en feestvierders de geesten van de nacht een uiterlijk met kroeshaar en dikke lippen gaven, en hen zelfs met een Surinaams accent lieten spreken. Dit is stereotypering en leidt tot discriminatie. Kinderklaas is een kinderfeest, en het is bizar dat kinderen dan gepest gaan worden. Sommigen willen iets doen aan het pesten, maar kijken dan niet naar effectiviteit en kosten. In dit geval kun je beter de aanleiding wegnemen.

In 1992 speelde de kwestie al enkele decennia, en was mijn voorstel Kinderklaas en Malle Piet. De varianten met "nar" vond ik iets minder logisch.

In 2015 lijkt het nuttig ook Kinderklaas en Narren·Piet uit te werken, en nu als hoofdvariant te presenteren. Dit isniet omdat Malle Piet een verkeerde keuze was. Het is alleen omdat mensen blijkbaar allerlei excuses verzinnen om niet te veranderen.

Mensen zijn blijkbaar moeilijk te bewegen zich te verplaatsen in de denkwereld van het kind. Het ene kind dat pest, het andere kind dat last heeft van naam en vormgeving van Zwarte Piet, die stereotypering en discriminatie in de hand werken. Zie elders voor verdere bespreking van dit trage proces van inzicht.

Wanneer Nederland erin slaagt om Kinderklaas deze goede vorm te geven, dan kan de rest van de wereld dit feest overnemen, zodat ook zij surprises gaan maken en elkaar met verzen eens goed de waarheid zeggen.

Welke overwegingen leiden tot de keuze van Kinderklaas en Narren感iet ?

Niet het uiterlijk maar het gedrag

Een naam moet niet het uiterlijk weergeven, maar de rol in het toneelstukje.

Mannen en vrouwen

De rollen moeten kunnen worden gespeeld door mannen en vrouwen. Er moeten dus zulke persoonsnamen gebruikt worden: Klaas, Klazien, Claudia, Piet, Pieternel.

Behoud van de liedjes

De traditionele liedjes moeten gezongen kunnen blijven worden. De nieuwe namen moeten allitereren met Sinterklaas en Zwarte Piet.

Willekeurige namen kunnen natuurlijk, bijv. "Pifferjaas en Tarke Tier".

Prettig zijn echter namen die het proces van verandering ondersteunen. Die ook de rollen benoemen.

PM. Hier een fout voorbeeld van Paul Passchier & Thedo Keizer (2014), en dus hoe het niet moet: Aangepaste liedjes, maar nog steeds met "Sint" alsof Kinderklaas "heilig" zou zijn, en zo te zien onvoldoende aanpassing van "Zwarte Piet".

Kostuum (tenslotte valt uiterlijk niet te vermijden)

Jonge kinderen lijken geen bezwaar te hebben tegen een vrouw met een baard.

Pieten kunnen optreden zonder schmink.

Bij het schminken voldoen alle effen of geschakeerde kleuren en patronen. Ook zwart moet kunnen.

Voor ieder alleen zwart zou onjuist zijn, laat het een klein percentage zijn. Maar wellicht valt dit soms niet te vermijden in locale gemeenschappen waarin mensen van nature al een donkere of zwarte huidskleur hebben. Ook kroeshaar en rood geverfde lippen zouden kunnen voorkomen, als het maar geen stereotype is. Mensen die alleen zwarte Pieten zouden willen zien, zouden dat dan in die gemeenschappen moeten gaan vieren.

2015:

(1) Mirjam Cool-Peeters heeft in 2012 een Kinderklazien zonder baard getekend die er mag zijn. Zij heeft in 2012 ook een Post-Piet getekend als een vrouw met grote oorringen. Sommige vrouwen dragen grote oorringen. Het lijkt me geen stereotype. Maar klaarblijkelijk verdienen zulke details enig commentaar.

(2) In 2015 was het verrassend te constateren dat wikipedia geen creative commons plaatjes van Regenboogpieten bevat. Dus het verhaal blijft geïllustreerd met vrij traditionele Pieten. Het is geen kleurendruk, en de grijstinten leiden niet tot stereotypering.